پرسشنامه استاندارد مشکلات بین فردی هرویتز وهمکاران 1988

مشخصات پرسشنامه مقیاس مشکلات بین شخصی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه مقیاس مشکلات بین شخصی

تعریف مفهومی

مشکلات بین شخصی به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی در حوزه روابط انسانی و تعاملات اجتماعی تعریف می‌شود که به مجموعه ای از الگوهای ناسازگارانه، چالش‌ها و دشواری‌هایی اطلاق می‌گردد که افراد در برقراری، حفظ و توسعه روابط مؤثر با دیگران با آن مواجه می‌شوند و می‌تواند شامل مشکلاتی در زمینه قاطعیت، مردم‌آمیزی، اطاعت‌پذیری، صمیمیت، مسئولیت‌پذیری و مهارگری باشد که بر کیفیت زندگی، سلامت روان و عملکرد اجتماعی افراد تأثیر قابل توجهی می‌گذارد (هرویتز و همکاران، ۱۹۸۸).

تعریف عملیاتی

مشکلات بین شخصی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۶۰ گویه این پرسشنامه در طیف پنج درجه‌ای لیکرت کسب می‌کند. این نمره در شش مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه مشکلات مربوط به قاطعیت (دشواری در بیان خواسته‌ها، مخالفت، ابراز عصبانیت و قاطعیت در روابط) با ۱۱ گویه: سوالات ۲، ۴، ۵، ۸، ۹، ۱۱، ۱۹، ۲۳، ۳۱، ۳۹، ۵۸

• مؤلفه مشکلات مربوط به مردم‌آمیزی (دشواری در برقراری ارتباط، اعتماد، دوست‌یابی و صمیمیت با دیگران) با ۹ گویه: سوالات ۱، ۶، ۱۴، ۲۵، ۲۶، ۳۲، ۴۲، ۵۶، ۶۰

• مؤلفه مشکلات مربوط به اطاعت‌پذیری (دشواری در پذیرش تسلط دیگران، کنار آمدن و سازگاری با آنان) با ۵ گویه: سوالات ۱۲، ۱۶، ۲۵، ۳۸، ۵۴

• مؤلفه مشکلات مربوط به صمیمیت (دشواری در ایجاد روابط صمیمانه، ابراز محبت و تعهد عاطفی) با ۶ گویه: سوالات ۱۰، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۳۰، ۴۴

• مؤلفه مشکلات مربوط به مسئولیت‌پذیری (احساس مسئولیت بیش از حد نسبت به دیگران، خودسرزنشی و نگرانی از تأثیرات خود بر دیگران) با ۶ گویه: سوالات ۲۷، ۳۴، ۳۷، ۴۹، ۵۲، ۵۷

• مؤلفه مشکلات مربوط به مهارگری (تلاش بیش از حد برای کنترل دیگران، حسادت، فاصله‌گیری و استفاده از دیگران) با ۵ گویه: سوالات ۴۵، ۴۶، ۵۰، ۵۱

روایی و پایایی پرسشنامه مقیاس مشکلات بین شخصی

روایی:

برای اطمینان از اینکه یک ابزار اندازه‌گیری در حوزه روانشناسی بالینی و روابط بین شخصی، دقیقاً سازه مشکلات بین شخصی را مورد سنجش قرار می‌دهد، باید مفهوم روایی که بیانگر توانایی ابزار در اندازه‌گیری صفت مورد نظر است، با دقت مورد بررسی قرار گیرد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در فرآیند اعتباریابی پرسشنامه مقیاس مشکلات بین شخصی هرویتز و همکاران در ایران، پژوهشگران برای تعیین روایی از روش روایی محتوا استفاده نمودند. با بهره‌گیری از نظرات متخصصان روانشناسی بالینی، مشاوره و روانشناسی شخصیت، شاخص روایی محتوا (CVI) برای این پرسشنامه محاسبه گردید که مقدار آن برابر با ۰.۸۶ گزارش شده است. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشد، می‌توان نتیجه گرفت که این پرسشنامه از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و گویه‌های آن، توانایی لازم برای سنجش ابعاد شش‌گانه مشکلات بین شخصی (قاطعیت، مردم‌آمیزی، اطاعت‌پذیری، صمیمیت، مسئولیت‌پذیری و مهارگری) را دارا می‌باشند و نتایج آن برای استفاده در پژوهش‌های روانشناسی، مشاوره و روان‌درمانی از اعتبار کافی برخوردار است.

پایایی:

پایایی یک پرسشنامه در حوزه روابط بین شخصی، بیانگر میزان همسانی درونی، ثبات و دقت نتایجی است که از پاسخ‌دهندگان مختلف در شرایط گوناگون به دست می‌آید و نشان‌دهنده این است که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان از خطاهای تصادفی در فرآیند سنجش مصون بوده است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در تحقیق داخلی انجام شده بر روی پرسشنامه مقیاس مشکلات بین شخصی هرویتز و همکاران، برای تعیین پایایی از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. مقدار ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده برای کل این پرسشنامه برابر با ۰.۹۲ گزارش شده است. همچنین ضرایب آلفای کرونباخ برای مؤلفه‌های قاطعیت (۰.۸۵)، مردم‌آمیزی (۰.۸۳)، اطاعت‌پذیری (۰.۸۰)، صمیمیت (۰.۸۲)، مسئولیت‌پذیری (۰.۸۴) و مهارگری (۰.۷۹) نیز به طور جداگانه محاسبه گردیده است. این ارقام که همگی به طور چشمگیری بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشند، نشان‌دهنده پایایی بسیار بالای پرسشنامه و همسانی درونی عالی میان گویه‌های هر یک از مؤلفه‌ها و همچنین کل ابزار است. این اطمینان را به پژوهشگران، درمانگران و متخصصان حوزه سلامت روان می‌دهد که نتایج حاصل از این ابزار از ثبات و قابلیت اعتماد بالایی برخوردار بوده و می‌توانند با اطمینان کامل از آن در تشخیص، ارزیابی و طرح‌های پژوهشی مرتبط با مشکلات بین شخصی استفاده نمایند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه