پرسشنامه استاندارد منابع انسانی لی

مشخصات پرسشنامه منابع انسانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه منابع انسانی

تعریف مفهومی

منابع انسانی به عنوان یک سازه سازمانی و مدیریتی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه سرمایه‌های انسانی، دانش، مهارت‌ها، توانمندی‌ها و قابلیت‌های کارکنان یک سازمان اطلاق می‌گردد که از طریق نظام‌های مدیریتی نظیر آموزش، جبران خدمات، ارزیابی عملکرد و ایجاد انگیزه، به منظور دستیابی به اهداف سازمانی و ارتقای نوآوری، توسعه فناوری و بهبود عملکرد کلی سازمان، مدیریت و هدایت می‌شوند. این سازه نه تنها شامل فعالیت‌های سنتی مدیریت منابع انسانی می‌شود، بلکه جنبه‌های راهبردی و پویا مانند ایجاد بسترهای نوآوری فنی، تقویت پاداش‌های مالی و غیرمالی، کنترل و ارزیابی پیامدها و همچنین بهبود مستمر عملکرد شرکت را نیز دربرمی‌گیرد و ریشه در تعامل پیچیده عوامل فردی، سازمانی و محیطی دارد (لی و همکاران، ۲۰۰۶).

تعریف عملیاتی

منابع انسانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در شش مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه آموزش کارکنان (شامل سرمایه‌گذاری بر آموزش، تأکید بر آموزش حرفه‌ای و تشویق به یادگیری سیستماتیک) با ۳ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳

• مؤلفه پاداش‌ها و مشوق‌های مالی (شامل افزایش پاداش‌های مالی، فرصت کسب منافع اقتصادی و اطمینان به خانواده کارکنان درباره درآمد آینده) با ۳ گویه: سوالات ۴، ۵، ۶

• مؤلفه پاداش‌ها و مشوق‌های غیرمالی (شامل پذیرش اجتماعی، چالش نوآوری، فرصت پیشرفت شخصی، عدم سرزنش برای اشتباهات، اعتماد بین رهبران و کارکنان و روابط مبتنی بر مهربانی) با ۶ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه کنترل و ارزیابی پیامد (شامل شرایط بازگشت سرمایه، وجوه نقد در فرآیند نوآوری و میزان اموال و دارایی خالص) با ۳ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۵

• مؤلفه نوآوری فنی (شامل ارائه ایده‌های جدید، موفقیت کالاهای جدید، کوتاه‌شدن دوره تحقیق و توسعه، بهبود تکنولوژی و به‌روزرسانی تجهیزات) با ۵ گویه: سوالات ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰

• مؤلفه عملکرد شرکت (شامل افزایش نرخ درآمد فروش، نرخ سود، نرخ بازگشت سرمایه‌گذاری و نرخ سهم بازار) با ۴ گویه: سوالات ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴

روایی و پایایی پرسشنامه منابع انسانی

روایی:

در حوزه مطالعات مدیریت منابع انسانی و نوآوری سازمانی، یکی از معیارهای اساسی برای اطمینان از کیفیت یک ابزار اندازه‌گیری، میزان توانایی آن در سنجش دقیق و جامع مفهوم مورد مطالعه است که با عنوان اعتبار یا روایی شناخته می‌شود و نشان می‌دهد که آیا یک پرسشنامه به واقع، سازه‌ی مدنظر را با تمام ابعاد و پیچیدگی‌های آن می‌سنجد یا صرفاً سطحی از آن را پوشش می‌دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). لی و همکاران (۲۰۰۶) در فرآیند ساخت و اعتباریابی این پرسشنامه، به منظور حصول اطمینان از تناسب و غنای محتوایی گویه‌ها، از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از نظرات جمعی از متخصصان و خبرگان حوزه مدیریت منابع انسانی، نوآوری و علوم رفتاری استفاده نمودند. تحلیل‌های آنان نشان داد که گویه‌های این ابزار از هماهنگی مفهومی بالایی با سازه‌ی منابع انسانی و ابعاد شش‌گانه آن برخوردار هستند و شاخص روایی محتوایی (CVR) برای کل پرسشنامه مقدار ۰.۸۴ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از حداقل معیار پذیرش یعنی ۰.۷ قرار دارد، می‌توان با اطمینان خاطر اذعان نمود که پرسشنامه منابع انسانی لی از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و کاربرد آن در پژوهش‌های مرتبط با مدیریت سرمایه‌های انسانی، نوآوری سازمانی و ارزیابی عملکرد در سازمان‌های ایرانی از اعتبار علمی کافی برخوردار می‌باشد.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک ابزار اندازه‌گیری، به میزان دقت، ثبات و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط مختلف و در طول زمان اشاره دارد و نشان می‌دهد که یک پرسشنامه تا چه حد از خطاهای تصادفی و نوسانات مزاحم در امان بوده و می‌توان بر یافته‌های حاصل از آن برای تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و سازمانی اتکا نمود (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). لی و همکاران (۲۰۰۶) در فرآیند ساخت و هنجاریابی این پرسشنامه، به منظور بررسی همسانی درونی و پایایی آن، از روش محاسبه ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند که نتایج نشان داد مقدار این ضریب برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۷ بوده است. این مقدار بالا حاکی از همبستگی درونی عالی و انسجام قوی بین گویه‌های پرسشنامه می‌باشد و نشان می‌دهد که تمامی سوالات به خوبی سازه‌ی مدیریت منابع انسانی و ابعاد آن را اندازه‌گیری می‌کنند. نظر به اینکه این ضریب به مراتب بیشتر از معیار استاندارد ۰.۷ قرار دارد، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه منابع انسانی لی از پایایی بسیار مطلوب و قابل قبولی برخوردار بوده و نتایج حاصل از آن از اعتمادپذیری و استحکام لازم برای استفاده در پژوهش‌های علمی، ارزیابی‌های سازمانی و طرح‌های بهبود سیستم‌های مدیریت منابع انسانی و ارتقای نوآوری برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه