پرسشنامه مدیریت منابع انسانی هانگ و چانگ 2005

مشخصات پرسشنامه مدیریت منابع انسانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه مدیریت منابع انسانی

تعریف مفهومی

مدیریت منابع انسانی به عنوان یک سازه سازمانی و مدیریتی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه سیاست‌ها، برنامه‌ها، رویه‌ها و فعالیت‌های نظام‌مند در سازمان‌ها اطلاق می‌گردد که با هدف جذب، توسعه، نگهداشت و بهره‌برداری مؤثر از سرمایه‌های انسانی به عنوان ارزشمندترین دارایی سازمان، طراحی و اجرا می‌شوند. این سازه نه تنها شامل فعالیت‌های عملیاتی نظیر استخدام، آموزش، جبران خدمات و ارزیابی عملکرد می‌شود، بلکه جنبه‌های راهبردی و توسعه‌ای مانند مدیریت استراتژیک منابع انسانی، ایجاد فرصت‌های شغلی برابر، برنامه‌های کاری منعطف، ارتباطات مؤثر کارکنان و توسعه مدیریت را نیز دربرمی‌گیرد و ریشه در تعامل پیچیده عوامل محیطی، سازمانی و فرهنگی دارد (هانگ و چانگ، ۲۰۰۵).

تعریف عملیاتی

مدیریت منابع انسانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در هشت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه مدیریت استراتژیک منابع انسانی (شامل سیاست‌های جامع آموزشی، توسعه علوم مدیریت و بهبود سیستم‌های مدیریت) با ۳ گویه: سوالات ۱، ۹، ۱۰

• مؤلفه فرصت‌های شغلی برابر (شامل ارتقا شغلی بر اساس فرآیندهای شفاف و سیاست‌های مناسب ارتقا) با ۲ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴

• مؤلفه برنامه‌های کاری منعطف (شامل سیاست‌های زمانبندی منعطف کاری و ایجاد تعادل در زندگی کاری و شخصی) با ۲ گویه: سوالات ۱۱، ۱۲

• مؤلفه ارتباطات مؤثر کارکنان (شامل سیاست‌های تعامل و ارتباط مؤثر با کارکنان و برنامه‌های ارتباطی بین کارکنان) با ۲ گویه: سوالات ۷، ۸

• مؤلفه آموزش و توسعه نیروی انسانی (شامل برنامه‌های جامع آموزشی و آموزش برای توانایی حل مسئله) با ۲ گویه: سوالات ۱، ۲

• مؤلفه جبران خدمات (شامل تقسیم پاداش و پرداخت‌های تشویقی) با ۲ گویه: سوالات ۳، ۴

• مؤلفه استخدام با دقت (شامل گزینش استخدام و گزینش برای تخصص و مهارت مناسب) با ۲ گویه: سوالات ۵، ۶

• مؤلفه توسعه مدیریت (شامل سیاست‌های توسعه علوم مدیریت در بین مدیران و بهبود سیستم‌های مدیریت) با ۲ گویه: سوالات ۹، ۱۰

روایی و پایایی پرسشنامه مدیریت منابع انسانی

روایی:

در حوزه مطالعات مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی، یکی از معیارهای بنیادین برای اطمینان از کیفیت یک ابزار اندازه‌گیری، میزان توانایی آن در سنجش دقیق و جامع مفهوم مورد مطالعه است که با عنوان اعتبار یا روایی شناخته می‌شود و نشان می‌دهد که آیا یک پرسشنامه به واقع، سازه‌ی مدنظر را با تمام ابعاد و پیچیدگی‌های آن می‌سنجد یا صرفاً سطحی از آن را پوشش می‌دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در فرآیند ترجمه و اعتباریابی این پرسشنامه در ایران، پژوهشگران به منظور حصول اطمینان از تناسب و غنای محتوایی گویه‌ها با فرهنگ سازمانی کشور، از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از نظرات جمعی از متخصصان و خبرگان حوزه مدیریت منابع انسانی و علوم رفتاری استفاده نمودند. تحلیل‌های آنان نشان داد که گویه‌های این ابزار از هماهنگی مفهومی بالایی با سازه‌ی مدیریت منابع انسانی و ابعاد هشت‌گانه آن برخوردار هستند و شاخص روایی محتوایی (CVR) برای کل پرسشنامه مقدار ۰.۸۱ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از حداقل معیار پذیرش یعنی ۰.۷ قرار دارد، می‌توان با اطمینان خاطر اذعان نمود که پرسشنامه مدیریت منابع انسانی هانگ و چانگ از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و کاربرد آن در پژوهش‌های مرتبط با مدیریت سرمایه‌های انسانی و ارزیابی سیستم‌های منابع انسانی در سازمان‌های ایرانی از اعتبار علمی کافی برخوردار می‌باشد.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک ابزار اندازه‌گیری، به میزان دقت، ثبات و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط مختلف و در طول زمان اشاره دارد و نشان می‌دهد که یک پرسشنامه تا چه حد از خطاهای تصادفی و نوسانات مزاحم در امان بوده و می‌توان بر یافته‌های حاصل از آن برای تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و سازمانی اتکا نمود (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در فرآیند هنجاریابی این پرسشنامه در ایران، به منظور بررسی همسانی درونی و پایایی آن، از روش محاسبه ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که نتایج نشان داد مقدار این ضریب برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۵ بوده است. این مقدار بالا حاکی از همبستگی درونی عالی و انسجام قوی بین گویه‌های پرسشنامه می‌باشد و نشان می‌دهد که تمامی سوالات به خوبی سازه‌ی مدیریت منابع انسانی را در فرهنگ ایرانی اندازه‌گیری می‌کنند. نظر به اینکه این ضریب به مراتب بیشتر از معیار استاندارد ۰.۷ قرار دارد، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه مدیریت منابع انسانی هانگ و چانگ از پایایی بسیار مطلوب و قابل قبولی برخوردار بوده و نتایج حاصل از آن از اعتمادپذیری و استحکام لازم برای استفاده در پژوهش‌های علمی، ارزیابی‌های سازمانی و طرح‌های بهبود سیستم‌های مدیریت منابع انسانی برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه