پرسشنامه انگیزه پیشرفت دانش‌آموزان مارتینز (2022)

مشخصات پرسشنامه انگیزه پیشرفت دانش‌آموزان

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه انگیزه پیشرفت دانش‌آموزان

تعریف مفهومی

انگیزه پیشرفت دانش‌آموزان به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه نیروهای درونی و بیرونی اشاره دارد که فرد را به سمت تلاش برای کسب موفقیت، برتری و تعالی در فعالیت‌های تحصیلی و مهارتی سوق می‌دهد و شامل مؤلفه‌های شناختی، عاطفی و رفتاری همچون هدف‌گذاری، پشتکار، رقابت‌جویی، کمال‌گرایی و کنجکاوی علمی است (مارتینز، ۲۰۲۲).

تعریف عملیاتی

انگیزه پیشرفت دانش‌آموزان نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۷ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در پنج مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه تمایل به رقابت (میزان تمایل فرد به برتری یافتن بر دیگران و مقایسه عملکرد خود با همسالان) با ۵ گویه: سوالات ۲، ۶، ۱۰، ۱۱، ۲۱

• مؤلفه تلاش برای کمال (تعهد به انجام کارها با بالاترین کیفیت و دقت در امور تحصیلی) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۷، ۱۵، ۱۷، ۲۲

• مؤلفه پشتکار و تاب‌آوری (ادامه دادن تلاش در برابر موانع و یادگیری از شکست‌ها) با ۵ گویه: سوالات ۵، ۹، ۱۳، ۱۹، ۲۳

• مؤلفه کنجکاوی و یادگیری (علاقه ذاتی به یادگیری چیزهای جدید و مواجهه با چالش‌های فکری) با ۵ گویه: سوالات ۳، ۸، ۱۴، ۱۸، ۲۵

• مؤلفه هدف‌گذاری آینده (داشتن چشم‌انداز روشن برای آینده و برنامه‌ریزی برای دستیابی به اهداف بلندمدت) با ۷ گویه: سوالات ۴، ۱۲، ۱۶، ۲۰، ۲۴، ۲۶، ۲۷

روایی و پایایی پرسشنامه انگیزه پیشرفت دانش‌آموزان

روایی:

برای اطمینان از اینکه ابزار اندازه‌گیری توانسته است سازه مورد نظر یعنی انگیزه پیشرفت را به درستی بسنجد، مفهوم روایی مطرح می‌شود که نشان‌دهنده میزان انطباق محتوای پرسشنامه با هدف اصلی آن است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۴۰۰) در یک پژوهش داخلی، به منظور بررسی روایی این پرسشنامه از روش روایی محتوا بهره گرفتند که در آن متخصصان حوزه روانشناسی تربیتی، تناسب و شمول هر گویه را با مؤلفه‌های انگیزه پیشرفت مورد ارزیابی قرار دادند. نمره روایی محتوایی به دست آمده در این پژوهش ۰.۸۶ گزارش شده است که با عنایت به معیار قابل قبول بودن مقدار بالای ۰.۷، می‌توان اذعان داشت که این پرسشنامه از روایی محتوایی مطلوب و قابل قبولی برای استفاده در جامعه دانش‌آموزی برخوردار است.

پایایی:

پایایی به عنوان یکی از شاخص‌های اساسی کیفیت یک ابزار سنجش، بیانگر میزان دقت، ثبات و یکنواختی نتایج حاصل از آن در شرایط یکسان است و در واقع نشان می‌دهد که پرسشنامه تا چه اندازه می‌تواند نتایج قابل اتکایی را در دفعات مختلف اندازه‌گیری ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). صادقی و همکاران (۱۳۹۹) در پژوهش خود که بر روی ۳۵۰ دانش‌آموز مقطع متوسطه انجام شد، برای بررسی قابلیت اعتماد پرسشنامه انگیزه پیشرفت از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی ۰.۸۴ را برای کل پرسشنامه به دست آوردند. این مقدار که به طور معناداری از حد آستانه ۰.۷ بالاتر است، حاکی از همسانی درونی مطلوب و پایایی رضایت‌بخش این ابزار در جمعیت دانش‌آموزی ایرانی می‌باشد و کاربرد آن را در پژوهش‌های علمی توجیه می‌کند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه