پرسشنامه انگیزه پیشرفت هلم دیچ و اسپنس (1977)

مشخصات پرسشنامه انگیزه پیشرفت

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه انگیزه پیشرفت

تعریف مفهومی

انگیزه پیشرفت به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه ای از تمایلات درونی و بیرونی اشاره دارد که فرد را به سمت تلاش برای کسب موفقیت، برتری، تعالی و غلبه بر موانع در فعالیت‌های مختلف سوق می‌دهد و شامل مؤلفه‌های شناختی، عاطفی و رفتاری همچون رقابت‌جویی، پشتکار، تسلط بر تکالیف، هدف‌گرایی و تلاش برای کسب استانداردهای عالی عملکرد است (هلم دیچ و اسپنس، ۱۹۷۷).

تعریف عملیاتی

انگیزه پیشرفت نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۳ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه سوگیری کار (تمایل به انجام بهترین تلاش) با ۶ گویه: سوالات ۲، ۹، ۱۴، ۱۸، ۱۹، ۲۰

• مؤلفه تسلط (پایداری در انجام تکالیف دشوار) با ۸ گویه: سوالات ۱، ۴، ۶، ۱۰، ۱۲، ۱۳، ۱۶، ۲۲

• مؤلفه رقابت‌جویی (لذت بردن از چالش رقابت) با ۵ گویه: سوالات ۳، ۷، ۱۵، ۲۱، ۲۳

• مؤلفه بی‌علاقگی شخصی (نگرانی نسبت به نظر دیگران درباره پیشرفت شخصی) با ۴ گویه: سوالات ۵، ۸، ۱۱، ۱۷

روایی و پایایی پرسشنامه انگیزه پیشرفت

روایی:

به منظور حصول اطمینان از اینکه ابزار طراحی شده توانسته است سازه اصلی یعنی انگیزه پیشرفت را به طور دقیق مورد اندازه‌گیری قرار دهد، مفهوم روایی به کار گرفته می‌شود که بیانگر آن است که آیا محتوای پرسشنامه به درستی جنبه‌های مختلف متغیر مورد نظر را پوشش می‌دهد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۸) در یک پژوهش داخلی، به منظور ارزیابی اعتبار این پرسشنامه از روش روایی محتوا استفاده کردند و با بهره‌گیری از نظر متخصصان حوزه روانشناسی صنعتی و سازمانی، تناسب هر گویه با مؤلفه‌های چهارگانه انگیزه پیشرفت را مورد بررسی قرار دادند. نمره روایی محتوایی به دست آمده در این پژوهش ۰.۸۹ گزارش شده است که با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بیشتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشد، نشان‌دهنده روایی محتوایی عالی و قابل قبول این پرسشنامه برای استفاده در جوامع مختلف کاری و تحصیلی است.

پایایی:

پایایی به عنوان یکی از شاخص‌های کلیدی کیفیت یک ابزار سنجش، به میزان دقت، ثبات و قابلیت اعتماد نتایج به دست آمده از آن در شرایط یکسان اشاره دارد و نشان می‌دهد که پرسشنامه تا چه اندازه می‌تواند نتایج پایدار و تکرارپذیری را در دفعات مختلف اندازه‌گیری ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حسینی و همکاران (۱۴۰۰) در پژوهشی که بر روی ۲۸۰ نفر از کارکنان یک سازمان صنعتی انجام شد، برای بررسی قابلیت اعتماد پرسشنامه انگیزه پیشرفت از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی ۰.۸۶ را برای کل پرسشنامه به دست آوردند. این مقدار که به طور معناداری بالاتر از معیار پذیرش ۰.۷ است، حاکی از همسانی درونی بسیار مطلوب و پایایی رضایت‌بخش این ابزار می‌باشد و کاربرد آن را در پژوهش‌های مرتبط با روانشناسی کار و سازمان به خوبی توجیه می‌کند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه