پرسشتامه استاندارد انگیزش تحصیلی هارتر (1981)

مشخصات پرسشتامه استاندارد انگیزش تحصیلی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشتامه استاندارد انگیزش تحصیلی

تعریف مفهومی

انگیزش تحصیلی به عنوان یکی از مهم‌ترین سازه‌های روانشناسی تربیتی و آموزشی تعریف می‌شود که به مجموعه ای از نیروها، تمایلات و انگیزه‌های درونی و بیرونی اطلاق می‌گردد که رفتار یادگیری فرد را در محیط‌های آموزشی جهت‌دهی، هدایت و تداوم می‌بخشند. این مفهوم نشان‌دهنده میزان اشتیاق، علاقه و تلاش دانش‌آموز برای یادگیری مطالب درسی، حل مسائل آموزشی و کسب مهارت‌های جدید است و ریشه در عوامل شناختی، عاطفی و اجتماعی دارد (هارتر، ۱۹۸۱).

تعریف عملیاتی

انگیزش تحصیلی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۳ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در دو مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه انگیزش درونی (محوریت یادگیری مبتنی بر علاقه، کنجکاوی و لذت درونی از یادگیری) با ۲۲ گویه: سوالات ۱، ۲، ۶، ۷، ۸، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۷، ۱۸، ۲۰، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۸، ۲۹، ۳۰، ۳۲، ۳۳

• مؤلفه انگیزش بیرونی (محوریت یادگیری مبتنی بر عوامل بیرونی مانند اجبار معلم، نمره و تایید دیگران) با ۱۱ گویه: سوالات ۳، ۴، ۵، ۹، ۱۰، ۱۵، ۱۶، ۱۹، ۲۱، ۲۷، ۳۱

روایی و پایایی پرسشتامه استاندارد انگیزش تحصیلی

روایی:

در روان‌سنجی و ساخت ابزارهای اندازه‌گیری، روایی به این مفهوم است که یک آزمون تا چه اندازه به درستی و بدون خطا، ویژگی یا سازه مورد نظر را اندازه‌گیری می‌کند و آیا محتوای آن با تعریف نظری متغیر همخوانی کامل دارد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). هارتر (۱۹۸۱) در فرآیند ساخت این پرسشنامه، برای تعیین روایی از روش روایی محتوایی با استفاده از نظرات متخصصان روانشناسی تربیتی و آموزشی بهره گرفت و شاخص روایی ۰.۸۲ را گزارش کرد. با توجه به اینکه این مقدار از معیار تعیین شده یعنی ۰.۷ بزرگتر می‌باشد، روایی محتوایی پرسشنامه انگیزش تحصیلی مورد تایید قرار گرفته و نشان‌دهنده آن است که گویه‌های این ابزار به خوبی قادر به سنجش ابعاد مختلف انگیزش تحصیلی در دانش‌آموزان هستند.

پایایی:

در حوزه سنجش و اندازه‌گیری، پایایی به عنوان شاخصی از دقت، ثبات و همسانی نتایج یک ابزار در دفعات مختلف اندازه‌گیری تعریف می‌شود و نشان می‌دهد که نمرات به دست آمده تا چه میزان از خطاهای تصادفی و موقعیتی مصون می‌باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). هارتر (۱۹۸۱) در تحقیق خود برای بررسی پایایی این ابزار از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد و مقدار آن را ۰.۸۴ محاسبه نمود. با عنایت به اینکه این ضریب از سطح قابل قبول یعنی ۰.۷ بیشتر می‌باشد، پایایی پرسشنامه انگیزش تحصیلی مورد تایید بوده و می‌توان از نتایج آن در پژوهش‌های روانشناسی تربیتی و آموزشی با اطمینان نسبی استفاده کرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه