پرسشنامه بالندگی سازمانی اسپایدز (2007)

مشخصات پرسشنامه بالندگی سازمانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه بالندگی سازمانی

تعریف مفهومی

بالندگی سازمانی به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه مدیریت و رفتار سازمانی تعریف می‌شود که به توانایی یک سازمان در انطباق پویا با تغییرات محیطی، یادگیری مستمر، نوآوری، بهبود فرآیندها و توسعه سرمایه‌های انسانی اشاره دارد و شامل مؤلفه‌های کلیدی همچون شفافیت و باز بودن سازمانی، اعتماد متقابل، مشارکت و درگیری کارکنان، بازخورد مؤثر، توانمندسازی نیروی انسانی و ساختار سازمانی چابک است که زمینه‌ساز رشد پایدار و تعالی سازمانی می‌گردد (اسپایدز، ۲۰۰۷).

تعریف عملیاتی

بالندگی سازمانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۰ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در شش مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه باز بودن و شفافیت سازمان (سرعت و سهولت در اجرای تغییرات و انطباق‌پذیری سازمانی) با ۸ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸

• مؤلفه اعتماد به همدیگر (همکاری و انعطاف‌پذیری در برابر رقبا و حل مؤثر مشکلات) با ۳ گویه: سوالات ۹، ۱۰، ۱۸

• مؤلفه شمول و درگیری با همدیگر (یادگیری، تحمل خطا و شکستن مرزها برای ایجاد همکاری فراگیر) با ۴ گویه: سوالات ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴

• مؤلفه بازخورد درونی و بیرونی (سرعت بازخورد و مدیریت ریسک در مواجهه با عدم‌قطعیت‌ها) با ۳ گویه: سوالات ۲۳، ۲۴، ۲۹

• مؤلفه پرورش و توانمندسازی (آموزش، کسب تجربه و تطابق با شرایط متغیر محیطی) با ۴ گویه: سوالات ۵، ۱۷، ۲۰، ۳۰

• مؤلفه ساختار سازمانی با لایه کم (عدم بوروکراسی، تمرکز بر فرآیندها و انعطاف‌پذیری نقش‌ها) با ۸ گویه: سوالات ۱۵، ۱۶، ۱۹، ۲۱، ۲۲، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸

روایی و پایایی پرسشنامه بالندگی سازمانی

روایی:

برای اطمینان از اینکه ابزار اندازه‌گیری توانسته است ابعاد چندگانه و پیچیده بالندگی سازمانی را بر اساس مدل اسپایدز به درستی پوشش دهد و سازه اصلی را با دقت مورد سنجش قرار دهد، مفهوم روایی به کار گرفته می‌شود که به معنای توانایی ابزار در اندازه‌گیری دقیق آنچه برای اندازه‌گیری طراحی شده است، می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۴۰۰) در یک پژوهش جامع بر روی ۲۵۰ سازمان فعال در حوزه صنعت و خدمات، به منظور بررسی اعتبار این پرسشنامه از روش روایی محتوا استفاده کردند و با بهره‌گیری از نظرات متخصصان حوزه مدیریت و رفتار سازمانی، تناسب هر گویه را با مؤلفه‌های شش‌گانه بالندگی سازمانی مورد ارزیابی دقیق قرار دادند. نمره روایی محتوایی به دست آمده در این پژوهش ۰.۸۷ گزارش شده است که با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ می‌باشد، نشان‌دهنده روایی محتوایی مطلوب و قابل قبول این ابزار برای سنجش بالندگی سازمانی در سازمان‌های مختلف است.

پایایی:

پایایی به عنوان یکی از معیارهای بنیادین کیفیت یک ابزار سنجش، بیانگر میزان دقت، ثبات، یکنواختی و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از آن در شرایط یکسان است و نشان می‌دهد که ابزار تا چه اندازه می‌تواند نتایج پایدار و تکرارپذیری را در دفعات مختلف اندازه‌گیری ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). احمدی و همکاران (۱۳۹۹) در پژوهشی که بر روی ۳۰۰ مدیر و کارشناس از سازمان‌های دولتی و خصوصی انجام شد، برای بررسی قابلیت اعتماد پرسشنامه بالندگی سازمانی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی ۰.۹۲ را برای کل پرسشنامه به دست آوردند. این مقدار که به طور چشمگیری بالاتر از معیار پذیرش ۰.۷ است، حاکی از همسانی درونی بسیار عالی و پایایی فوق‌العاده مطلوب این ابزار می‌باشد و کاربرد گسترده آن را در پژوهش‌های مرتبط با مدیریت، رفتار سازمانی و توسعه سازمانی به خوبی توجیه می‌کند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه