پرسشنامه بی ثباتی ازدواج استرلینگ و همکاران (2021)

مشخصات پرسشنامه بی‌ثباتی ازدواج

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه بی‌ثباتی ازدواج

تعریف مفهومی

بی‌ثباتی ازدواج به عنوان یک سازه روانشناختی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که نشان‌دهنده میزان ناپایداری، شکنندگی و آسیب‌پذیری رابطه زناشویی است و با عواملی مانند تعارضات حل‌نشده، فاصله عاطفی، کاهش تعهد و اعتماد، و تردید درباره تداوم رابطه همراه می‌باشد. این سازه بیانگر وضعیتی است که در آن زوجین با چالش‌های جدی در ارتباطات، صمیمیت و همکاری مواجه شده و احساس می‌کنند پیوند زناشویی آنها در معرض فروپاشی و گسست قرار دارد (استرلینگ و همکاران، ۲۰۲۱).

تعریف عملیاتی

بی‌ثباتی ازدواج نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۵ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه تعارض و کشمکش (محوریت میزان اختلافات حل‌نشده، تنش‌های روزمره و جو متشنج در روابط زناشویی) با ۷ گویه: سوالات ۲، ۵، ۱۱، ۱۶، ۱۸، ۱۹، ۲۴

• مؤلفه فاصله عاطفی و سردی (محوریت کاهش صمیمیت، سردی روابط عاطفی، بی‌حوصلگی و احساس بیگانگی در ارتباط زناشویی) با ۶ گویه: سوالات ۱، ۱۰، ۱۴، ۱۵، ۲۰، ۲۱

• مؤلفه تردید و نگرانی درباره آینده (محوریت نگرانی‌ها، تردیدها و افکار جدایی درباره تداوم رابطه و آینده زندگی مشترک) با ۶ گویه: سوالات ۳، ۴، ۹، ۱۳، ۲۲، ۲۳

• مؤلفه کاهش تعهد و اعتماد (محوریت کاهش پایبندی به تعهدات، کاهش اعتماد، بی‌اعتنایی به رابطه و دوری از همسر) با ۶ گویه: سوالات ۶، ۷، ۸، ۱۲، ۱۷، ۲۵

روایی و پایایی پرسشنامه بی‌ثباتی ازدواج

روایی:

در حوزه سنجش و اندازه‌گیری متغیرهای مرتبط با روابط زناشویی و خانواده، یکی از معیارهای اساسی برای ارزیابی کیفیت یک ابزار پژوهشی، میزان هماهنگی و تناسب محتوای آن با سازه مورد نظر است که نشان می‌دهد آیا گویه‌های پرسشنامه به درستی ابعاد مختلف متغیر را پوشش می‌دهند و آیا متخصصان حوزه مربوطه بر مناسب بودن محتوای آن توافق دارند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). قربانی و همکاران (۱۳۹۹) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه بی‌ثباتی ازدواج استرلینگ در جامعه ایرانی انجام دادند، برای تعیین روایی این ابزار از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از نظرات اساتید مشاوره خانواده و روانشناسی استفاده کردند که نمره روایی ۰.۸۷ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی از ۰.۷۰ بالاتر است، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که پرسشنامه بی‌ثباتی ازدواج استرلینگ از روایی محتوایی بسیار مطلوبی در جامعه ایرانی برخوردار بوده و ابزاری مناسب برای اندازه‌گیری دقیق این سازه در پژوهش‌های مرتبط با روابط زناشویی محسوب می‌شود.

پایایی:

پایایی یکی از شاخص‌های اساسی در ارزیابی کیفیت ابزارهای سنجش در حوزه خانواده و روابط زناشویی است که بیانگر میزان هماهنگی درونی، ثبات و قابلیت تکرارپذیری نتایج حاصل از پرسشنامه در شرایط یکسان می‌باشد و می‌تواند اطمینان پژوهشگر را نسبت به صحت داده‌های جمع‌آوری شده افزایش دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۴۰۰) به منظور بررسی پایایی پرسشنامه بی‌ثباتی ازدواج استرلینگ در نمونه‌ای از زوجین ایرانی، از روش همسانی درونی و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند که مقدار این ضریب برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۵ و برای مؤلفه‌های مختلف در دامنه ۰.۷۸ تا ۰.۸۶ گزارش شد. با توجه به اینکه تمامی ضرایب بدست آمده از معیار ۰.۷۰ فراتر رفته‌اند، می‌توان با اطمینان بالا اظهار داشت که پرسشنامه بی‌ثباتی ازدواج استرلینگ از پایایی بسیار مطلوبی در جامعه ایرانی برخوردار است و نتایج حاصل از آن برای استفاده در طرح‌های پژوهشی، مداخلات بالینی و مشاوره خانواده قابل اعتماد و استناد می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه