پرسشنامه کنترلگری زناشویی

مشخصات پرسشنامه کنترلگری زناشویی ۲۱ سوالی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه کنترلگری زناشویی ۲۱ سوالی

تعریف مفهومی

کنترلگری زناشویی به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه روانشناسی خانواده و زوج‌درمانی تعریف می‌شود که به مجموعه رفتارها، تاکتیک‌ها و الگوهای ارتباطی ناسالم اشاره دارد که یکی از زوجین برای اعمال قدرت، تسلط و محدود کردن آزادی همسر خود در رابطه زناشویی به کار می‌گیرد. این پدیده شامل ابعاد مختلفی همچون کنترلگری هیجانی، کنترلگری بی‌توجهی، کنترلگری کلامی، کنترلگری انزوا و کنترلگری پنهان‌کاری می‌باشد که همگی می‌توانند به تدریج سلامت روانی، عزت نفس و کیفیت رابطه زناشویی را تخریب نمایند (فوربس و همکاران، ۲۰۰۲).

تعریف عملیاتی

کنترلگری زناشویی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۱ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در پنج مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه کنترلگری هیجانی (محوریت ایجاد ترس، اضطراب و ناامنی هیجانی در همسر) با ۴ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴

• مؤلفه کنترلگری بی‌توجهی (محوریت نادیده انگاری، بی‌اهمیت جلوه دادن و ناامید کردن همسر) با ۴ گویه: سوالات ۵، ۶، ۷، ۸

• مؤلفه کنترلگری کلامی (محوریت پرخاشگری کلامی، تحقیر، تهدید و اعمال زور از طریق گفتار) با ۷ گویه: سوالات ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵

• مؤلفه کنترلگری انزوا (محوریت بدبینی، تهمت و ایجاد انزوای اجتماعی برای همسر) با ۳ گویه: سوالات ۱۶، ۱۷، ۱۸

• مؤلفه کنترلگری پنهان‌کاری (محوریت رفتارهای فریبکارانه، پنهان‌کاری و دوگانگی رفتاری) با ۳ گویه: سوالات ۱۹، ۲۰، ۲۱

روایی و پایایی پرسشنامه کنترلگری زناشویی ۲۱ سوالی

روایی:

برای اطمینان از اینکه یک ابزار اندازه‌گیری می‌تواند به شکل دقیق و هدفمند، تاکتیک‌های کنترلگری زناشویی را مورد سنجش قرار دهد، لازم است که از روایی مناسبی برخوردار باشد که این ویژگی نشان می‌دهد پرسشنامه از محتوای کافی و مرتبط با سازه مورد مطالعه برخوردار است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رحیمی‌نژاد و همکاران (۱۳۹۶) در پژوهش خود با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه کنترلگری زناشویی، برای تأیید روایی از روش روایی محتوا استفاده نموده و شاخص روایی محتوا را برای تمامی گویه‌ها بالاتر از ۰.۸۰ گزارش کردند. با توجه به اینکه مقدار محاسبه شده بزرگتر از ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که روایی محتوایی پرسشنامه کنترلگری زناشویی ۲۱ سوالی در سطح قابل قبولی قرار داشته و قابلیت کاربرد در پژوهش‌های روانشناسی خانواده و زوج‌درمانی را دارا می‌باشد.

پایایی:

دقت، ثبات و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از یک پرسشنامه را با مفهوم پایایی می‌سنجند که نشان می‌دهد ابزار اندازه‌گیری در شرایط یکسان و با تکرار، تا چه میزان نتایج ثابت و قابل اتکایی را ارائه می‌دهد و از خطاهای اندازه‌گیری مصون است (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). مظاهری و همکاران (۱۳۹۴) در مطالعه‌ای که با هدف تعیین همسانی درونی این پرسشنامه انجام گرفت، برای محاسبه پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرده و مقدار آن را برای کل پرسشنامه ۰.۸۸ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این ضریب بزرگتر از ۰.۷ می‌باشد، پایایی پرسشنامه کنترلگری زناشویی ۲۱ سوالی در سطح بسیار مطلوبی قرار داشته و محققان می‌توانند با اطمینان بالایی از این ابزار در تحقیقات خود استفاده نمایند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه