پرسشنامه خودارزیابی استاندارد ایزو 10014

مشخصات پرسشنامه خود ارزیابی استاندارد ایزو ۱۰۰۱۴

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه خود ارزیابی استاندارد ایزو ۱۰۰۱۴

تعریف مفهومی

خود ارزیابی استاندارد ایزو ۱۰۰۱۴ به عنوان یک سازه مدیریتی و سازمانی چندبعدی تعریف می‌شود که به فرآیند سیستماتیک و ساختاریافته‌ای اطلاق می‌گردد که سازمان‌ها بر اساس آن، عملکرد، اثربخشی و کارایی خود را در هشت حوزه کلیدی شامل مشتری‌مداری، رهبری، مشارکت کارکنان، رویکرد فرایندی، رویکرد سیستمی به مدیریت، بهبود مستمر، واقع‌گرایی در تصمیم‌گیری و سودمندی دوجانبه با تأمین‌کنندگان مورد سنجش و ارزیابی قرار می‌دهند تا ضمن شناسایی نقاط قوت و ضعف، گام‌های مؤثری در جهت تعالی سازمانی بردارند (سازمان مدیریت صنعتی، ۱۳۹۸).

تعریف عملیاتی

خود ارزیابی استاندارد ایزو ۱۰۰۱۴ نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۵۹ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در هشت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه مشتری‌مداری (محوریت شناسایی نیازها، رضایت و حل شکایات مشتریان) با ۷ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷

• مؤلفه رهبری (محوریت چشم‌انداز، ابلاغ اهداف، ایجاد انگیزه و حمایت از خلاقیت) با ۱۳ گویه: سوالات ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰

• مؤلفه مشارکت کارکنان (محوریت توانمندسازی، همکاری و تقسیم دانش در میان کارکنان) با ۹ گویه: سوالات ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹

• مؤلفه رویکرد فرایندی (محوریت شناخت، مدیریت و بهبود فرآیندهای سازمانی) با ۷ گویه: سوالات ۳۰، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۴، ۳۵، ۳۶

• مؤلفه رویکرد سیستمی به مدیریت (محوریت یکپارچه‌سازی فرآیندها و همکاری گروه‌های وابسته) با ۶ گویه: سوالات ۳۷، ۳۸، ۳۹، ۴۰، ۴۱، ۴۲

• مؤلفه بهبود مستمر (محوریت آموزش، ارزیابی و تقدیر از بهبودهای سازمانی) با ۶ گویه: سوالات ۴۳، ۴۴، ۴۵، ۴۶، ۴۷، ۴۸

• مؤلفه واقع‌گرایی در تصمیم‌گیری (محوریت صحت داده‌ها، تحلیل عینی و تصمیمات مبتنی بر شواهد) با ۵ گویه: سوالات ۴۹، ۵۰، ۵۱، ۵۲، ۵۳

• مؤلفه سودمندی دوجانبه با تأمین‌کنندگان (محوریت ارزیابی، ارتباط و بازخورد با زنجیره تأمین) با ۶ گویه: سوالات ۵۴، ۵۵، ۵۶، ۵۷، ۵۸، ۵۹

روایی و پایایی پرسشنامه خود ارزیابی استاندارد ایزو ۱۰۰۱۴

روایی:

اعتبار یا روایی این ابزار سنجش، به این معناست که پرسشنامه خود ارزیابی استاندارد ایزو ۱۰۰۱۴ تا چه اندازه توانسته است محتوای واقعی و جامع استاندارد مدیریت کیفیت را پوشش دهد و سوالات آن با ابعاد هشت‌گانه این استاندارد از دیدگاه خبرگان و متخصصان حوزه مدیریت همخوانی داشته باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۳۹۹) در پژوهش اعتباریابی خود، برای بررسی روایی این پرسشنامه از روش روایی محتوایی با بهره‌گیری از نظرات اساتید مدیریت و خبرگان صنعت استفاده کردند و نمره روایی معادل ۰.۸۵ را به دست آوردند. با عنایت به اینکه این مقدار به طور چشمگیری از معیار مطلوب ۰.۷ فراتر است، می‌توان گفت که روایی محتوایی پرسشنامه خود ارزیابی استاندارد ایزو ۱۰۰۱۴ در سطح بالایی قرار داشته و برای استفاده در سازمان‌های مختلف با اطمینان بالایی قابل توصیه می‌باشد.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد این پرسشنامه، به معنای میزان دقت، همسانی درونی و ثبات نتایج حاصل از اندازه‌گیری وضعیت خودارزیابی سازمان در شرایط یکسان است که نشان می‌دهد آیا ابزار سنجش، نتایجی پایدار و قابل اتکا در طول زمان و در گروه‌های مختلف ارائه می‌دهد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۴۰۰) در مطالعه‌ای که با هدف تعیین ویژگی‌های روانسنجی این ابزار انجام دادند، با استفاده از روش آلفای کرونباخ، ضریب پایایی کل پرسشنامه را ۰.۸۹ محاسبه نمودند که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار مطلوب گویه‌ها است. با توجه به اینکه این ضریب به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از سطح پذیرش ۰.۷ می‌باشد، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه خود ارزیابی استاندارد ایزو ۱۰۰۱۴ از پایایی بالایی برخوردار است و می‌توان با اطمینان از آن برای ارزیابی عملکرد سازمان‌ها در حوزه مدیریت کیفیت و تعالی سازمانی استفاده نمود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه