پرسشنامه راهبردهای مقابله با استرس اندلر و پارکر1990

مشخصات پرسشنامه راهبردهای مقابله با استرس

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه راهبردهای مقابله با استرس

تعریف مفهومی

راهبردهای مقابله با استرس به عنوان یک سازه روانشناختی و رفتاری چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه تلاش‌های شناختی، هیجانی و رفتاری فرد برای مدیریت، کاهش یا تحمل فشارهای روانی و موقعیت‌های تنش‌زا اطلاق می‌گردد و شامل سه بعد اصلی مقابله مسأله‌مدار (تمرکز بر حل مسأله)، هیجان‌مدار (مدیریت هیجانات ناشی از استرس) و اجتنابی (دوری از موقعیت استرس‌زا) می‌باشد که نقش تعیین‌کننده‌ای در سلامت روان و سازگاری افراد ایفا می‌کنند (اندلر و پارکر، ۱۹۹۰).

تعریف عملیاتی

راهبردهای مقابله با استرس نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۴۸ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه مقابله مسأله‌مدار (تلاش برای حل مستقیم مسأله، برنامه‌ریزی و اقدام عملی برای تغییر موقعیت تنش‌زا) با ۱۶ گویه: سوالات ۱، ۲، ۶، ۱۰، ۱۵، ۲۱، ۲۴، ۲۶، ۲۷، ۳۶، ۳۹، ۴۱، ۴۲، ۴۳، ۴۶، ۴۷

• مؤلفه مقابله هیجان‌مدار (تمرکز بر مدیریت و تنظیم هیجانات ناشی از استرس از طریق ابراز احساسات، خودسرزنش‌گری و واکنش‌های هیجانی) با ۱۶ گویه: سوالات ۳، ۵، ۸، ۱۳، ۱۴، ۱۶، ۱۷، ۱۹، ۲۲، ۲۵، ۲۸، ۳۰، ۳۳، ۳۴، ۳۸، ۴۵

• مؤلفه مقابله اجتنابی (تلاش برای دوری از موقعیت استرس‌زا از طریق حواس‌پرتی، فعالیت‌های جایگزین و اجتناب رفتاری) با ۱۶ گویه: سوالات ۴، ۷، ۹، ۱۱، ۱۲، ۱۸، ۲۰، ۲۳، ۲۹، ۳۱، ۳۲، ۳۵، ۳۷، ۴۰، ۴۴، ۴۸

روایی و پایایی پرسشنامه راهبردهای مقابله با استرس

روایی:

در حوزه روان‌سنجی و سنجش سلامت روان، روایی محتوا به این مفهوم است که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان توانسته است تمامی ابعاد و مؤلفه‌های سازه مورد نظر را به‌طور جامع و دقیق پوشش دهد و سؤالات آن از نظر متخصصان، از ارتباط، شفافیت و تناسب مفهومی مناسبی با صفت مورد سنجش برخوردار باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رحیمی و همکاران (۱۳۹۸) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی این مقیاس بر روی جامعه دانشجویان ایرانی انجام دادند، برای تعیین اعتبار محتوا از نظرات روانشناسان و متخصصان حوزه سلامت روان بهره گرفتند که نمره روایی ۰.۸۶ محاسبه گردید. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار قابل قبول ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه راهبردهای مقابله با استرس اندلر و پارکر از روایی محتوایی مطلوبی در بافت فرهنگی ایران برخوردار بوده و برای استفاده در تحقیقات علمی و ارزیابی‌های بالینی از اعتبار مناسبی برخوردار است.

پایایی:

در علم سنجش و اندازه‌گیری، پایایی معرف میزان دقت، ثبات و همسانی درونی یک ابزار است که نشان می‌دهد نتایج حاصل از پرسشنامه در اجراهای مکرر تا چه حد تکرارپذیر و عاری از خطاهای تصادفی می‌باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۷) در پژوهشی که با هدف هنجاریابی این پرسشنامه بر روی جامعه جمعیت عمومی ایران صورت گرفت، ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰.۸۸ را گزارش کردند. با عنایت به اینکه مقدار محاسبه شده به‌طور قابل‌توجهی از آستانه ۰.۷ فراتر رفته است، پایایی و قابلیت اعتماد بالای این ابزار در سنجش راهبردهای مقابله با استرس در ایران مورد تأیید قرار گرفته و استفاده از آن در پژوهش‌های روانشناسی، مشاوره و سلامت توصیه می‌شود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه