پرسشنامه استرس شغلی رفیق حسنی 1384

مشخصات پرسشنامه استاندارد استرس شغلی رفیق حسنی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد استرس شغلی رفیق حسنی

تعریف مفهومی

استرس شغلی به عنوان یک سازه روانشناختی و سازمانی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه واکنش‌های جسمانی، روانی و رفتاری فرد در پاسخ به عوامل استرس‌زای محیط کار اطلاق می‌گردد و شامل ابعاد مختلفی نظیر ابهام شغلی، تعارض شغل، گرانباری شغل، کم‌باری شغل، آهنگ کاری، تکرار کار و تنش شغلی می‌باشد که ریشه در ویژگی‌های شغل، ساختار سازمانی، سبک مدیریت و شرایط محیطی دارد (رفیق حسنی، ۱۳۸۴).

تعریف عملیاتی

استرس شغلی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۱ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در هفت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه ابهام شغل (نبود اطلاعات کافی درباره وظایف و انتظارات شغلی) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵

• مؤلفه تعارض شغل (وجود انتظارات متناقض و ناهماهنگ در شغل) با ۴ گویه: سوالات ۶، ۷، ۸، ۹

• مؤلفه گرانباری شغل (بار کاری بیش از حد و سنگین) با ۵ گویه: سوالات ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴

• مؤلفه کم‌باری شغل (بار کاری کمتر از حد و ناکارآمد) با ۴ گویه: سوالات ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸

• مؤلفه آهنگ کار (تنظیم سرعت کار توسط عوامل بیرونی) با ۲ گویه: سوالات ۱۹، ۲۰

• مؤلفه تکرار کار (یکنواختی و تکراری بودن وظایف شغلی) با ۴ گویه: سوالات ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴

• مؤلفه تنش شغلی (فشارها و تنش‌های ناشی از محیط کار) با ۵ گویه: سوالات ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد استرس شغلی رفیق حسنی

روایی:

اعتبار یک ابزار اندازه‌گیری، مبین میزان توانایی آن در سنجش دقیق و صحیح مفهومی است که برای آن طراحی شده و نشان‌دهنده هماهنگی محتوای ابزار با اهداف پژوهش و جامعه هدف می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رفیق حسنی (۱۳۸۴) در پژوهش خود به منظور بررسی اعتبار پرسشنامه استرس شغلی از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از نظرات متخصصان حوزه روانشناسی صنعتی و مدیریت منابع انسانی استفاده نمودند و نمره روایی ۰.۸۳ را برای این ابزار گزارش کردند. همچنین حمزوی (۱۳۹۱) در پژوهش خود روایی این پرسشنامه را مورد تایید مجدد قرار داد. با توجه به اینکه مقدار به دست آمده به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از ۰.۷ می‌باشد، می‌توان نتیجه گرفت که روایی محتوایی پرسشنامه استرس شغلی برای استفاده در پژوهش‌های مرتبط با سلامت شغلی و روانشناسی کار در ایران، از اعتبار مطلوبی برخوردار است.

پایایی:

پایایی یک آزمون، نشان‌دهنده میزان دقت، ثبات و همسانی درونی نتایج حاصل از آن است و مشخص می‌کند که آیا می‌توان در شرایط مشابه، به تکرارپذیری نتایج اعتماد داشت یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رفیق حسنی (۱۳۸۴) در پژوهش خود به منظور بررسی پایایی پرسشنامه استرس شغلی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده نمودند که ضریب ۰.۸۶ را برای کل پرسشنامه گزارش کردند. حمزوی (۱۳۹۱) نیز در پژوهش خود پایایی این ابزار را با استفاده از روش آلفای کرونباخ مورد تایید قرار داد و ضریب پایایی ۰.۸۴ را به دست آورد. این مقادیر که بالاتر از سطح استاندارد ۰.۷ هستند، نشان‌دهنده پایایی خوب و همسانی درونی بالای این ابزار در سنجش استرس شغلی بوده و امکان استفاده از آن را در پژوهش‌های معتبر حوزه سلامت و روانشناسی کار فراهم می‌آورد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه