پرسشنامه سازگاری در مدرسه مارتین و کالین (2020)

مشخصات پرسشنامه سازگاری در مدرسه

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه سازگاری در مدرسه

تعریف مفهومی

سازگاری در مدرسه به عنوان یک سازه روانشناختی و تربیتی چندبعدی تعریف می‌شود که نشان‌دهنده توانایی دانش‌آموز در انطباق مؤثر با الزامات تحصیلی، تعاملات اجتماعی، شرایط عاطفی و الزامات انگیزشی محیط آموزشی است. این سازه شامل چهار مؤلفه اصلی سازگاری تحصیلی (مدیریت وظایف و اهداف یادگیری)، سازگاری اجتماعی (برقراری روابط مثبت با همسالان و معلمان)، سازگاری عاطفی (مدیریت هیجانات و احساسات در مدرسه) و سازگاری انگیزشی (اشتیاق و پایبندی به اهداف تحصیلی) می‌باشد که همگی در موفقیت تحصیلی و سلامت روانی دانش‌آموزان نقش حیاتی ایفا می‌کنند (مارتین و کالین، ۲۰۲۰).

تعریف عملیاتی

سازگاری در مدرسه نمره‌ای است که دانش‌آموز از پاسخگویی به ۳۵ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه سازگاری تحصیلی (محوریت هدف‌گذاری تحصیلی، مدیریت تکالیف، مشارکت فعال در کلاس و احساس کارآمدی در یادگیری) با ۹ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹

• مؤلفه سازگاری اجتماعی (محوریت کیفیت ارتباط با همکلاسی‌ها، همکاری گروهی، حل تعارضات و احساس تعلق به مدرسه) با ۹ گویه: سوالات ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸

• مؤلفه سازگاری عاطفی (محوریت ابراز احساسات، مدیریت استرس، کنترل هیجانات و رضایت از محیط آموزشی) با ۸ گویه: سوالات ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶

• مؤلفه سازگاری انگیزشی (محوریت اشتیاق به یادگیری، چشم‌انداز آینده، پافشاری بر یادگیری و مسئولیت‌پذیری تحصیلی) با ۹ گویه: سوالات ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۴، ۳۵

روایی و پایایی پرسشنامه سازگاری در مدرسه

روایی:

در حوزه ساخت و اعتباریابی ابزارهای سنجش در روانشناسی تربیتی و آموزش، یکی از معیارهای کلیدی برای تعیین کیفیت یک پرسشنامه، میزان همخوانی و تناسب محتوای آن با سازه مورد بررسی است که نشان می‌دهد آیا گویه‌های ابزار به درستی ابعاد مختلف متغیر تربیتی را پوشش داده‌اند و آیا متخصصان حوزه روانشناسی و علوم تربیتی بر محتوای آن توافق دارند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حسینی و همکاران (۱۴۰۰) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه سازگاری در مدرسه مارتین و کالین در نمونه دانش‌آموزان ایرانی انجام دادند، برای تعیین روایی این ابزار از روش روایی محتوا و کسب نظر متخصصان روانشناسی تربیتی و مشاوره مدرسه استفاده کردند که نمره روایی ۰.۸۸ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به مراتب از ۰.۷۰ بالاتر است، می‌توان با اطمینان بالا اظهار داشت که پرسشنامه سازگاری در مدرسه مارتین و کالین از روایی محتوایی بسیار مطلوبی در جامعه ایرانی برخوردار بوده و ابزاری مناسب برای سنجش دقیق این سازه در پژوهش‌های تربیتی و روانشناسی آموزشی محسوب می‌شود.

پایایی:

در فرآیند سنجش و ارزیابی ابزارهای روانشناختی در حوزه روانشناسی تربیتی و مدرسه، پایایی به عنوان یکی از مهم‌ترین معیارهای روانسنجی، نمایانگر میزان ثبات، هماهنگی درونی و تکرارپذیری نتایج حاصل از یک پرسشنامه در شرایط مشابه است که می‌تواند اعتماد پژوهشی و کاربردی را نسبت به داده‌های گردآوری شده افزایش دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۴۰۱) به منظور بررسی پایایی پرسشنامه سازگاری در مدرسه مارتین و کالین در نمونه‌ای از دانش‌آموزان متوسطه ایران، از روش همسانی درونی و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند که مقدار این ضریب برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۹۱ و برای مؤلفه‌های مختلف در دامنه ۰.۸۲ تا ۰.۸۹ گزارش شد. با توجه به اینکه تمامی ضرایب بدست آمده به طور قابل توجهی از معیار ۰.۷۰ فراتر رفته‌اند، می‌توان با اطمینان بالا گفت که پرسشنامه سازگاری در مدرسه مارتین و کالین از پایایی بسیار عالی در جامعه ایرانی برخوردار است و نتایج حاصل از آن برای استفاده در تشخیص مشکلات سازگاری تحصیلی، طرح‌های مداخله آموزشی و پژوهش‌های روانشناسی تربیتی قابل اعتماد و استناد می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه