پرسشنامه سنجش جو کلاس درس تامپسون (2021)

مشخصات پرسشنامه سنجش جو کلاس درس

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه سنجش جو کلاس درس

تعریف مفهومی

جو کلاس درس به عنوان یک سازه روانشناختی و تربیتی چندبعدی تعریف می‌شود که به کیفیت ادراک شده از محیط یادگیری توسط دانش‌آموزان اشاره دارد و شامل مجموعه‌ای از ویژگی‌های عاطفی، اجتماعی و سازمانی همچون روابط متقابل دانش‌آموزان با یکدیگر، کیفیت تعاملات دانش‌آموز-معلم، ساختار و نظم کلاسی، و میزان مشارکت و انگیزش تحصیلی است که بستری را برای یادگیری مؤثر و رشد همه‌جانبه فراگیران فراهم می‌کند (تامپسون، ۲۰۲۱).

تعریف عملیاتی

جو کلاس درس نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۶ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه همبستگی و صمیمیت (کیفیت روابط دوستانه و حمایت‌گرانه بین دانش‌آموزان) با ۶ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶

• مؤلفه نظم و سازماندهی (ساختار، قوانین و انسجام جریان آموزشی کلاس) با ۶ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه حمایت معلم (میزان توجه، احترام و پشتیبانی عاطفی و تحصیلی معلم از دانش‌آموزان) با ۶ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸

• مؤلفه انگیزش و مشارکت (میزان علاقه، توجه و فعالیت هدفمند دانش‌آموزان در فرآیند یادگیری) با ۸ گویه: سوالات ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶

روایی و پایایی پرسشنامه سنجش جو کلاس درس

روایی:

برای حصول اطمینان از اینکه ابزار اندازه‌گیری توانسته است جو کلاس درس را به عنوان یک سازه پیچیده و چندبعدی به درستی بسنجد، مفهوم روایی مطرح می‌شود که به معنای توانایی ابزار در اندازه‌گیری دقیق آنچه که برای اندازه‌گیری آن طراحی شده است، می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). موسوی و همکاران (۱۴۰۰) در پژوهشی که بر روی ۳۰۰ دانش‌آموز مقطع متوسطه انجام شد، برای بررسی اعتبار این پرسشنامه از روش روایی محتوا استفاده کردند و با بهره‌گیری از نظرات متخصصان حوزه روانشناسی تربیتی و علوم آموزشی، تناسب هر گویه را با مؤلفه‌های چهارگانه جو کلاس درس مورد ارزیابی قرار دادند. نمره روایی محتوایی به دست آمده در این پژوهش ۰.۸۵ گزارش شده است که با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از حد معیار ۰.۷ می‌باشد، نشان‌دهنده روایی محتوایی مطلوب و قابل قبول این ابزار برای سنجش جو کلاس در محیط‌های آموزشی است.

پایایی:

پایایی به عنوان یکی از شاخص‌های اساسی کیفیت یک ابزار سنجش، نشان‌دهنده میزان دقت، ثبات و یکنواختی نتایج به دست آمده از آن در شرایط یکسان است و در واقع بیانگر این است که ابزار تا چه اندازه قادر به ارائه نتایج قابل اعتماد و تکرارپذیر در دفعات مختلف اندازه‌گیری می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). جعفری و همکاران (۱۳۹۹) در تحقیق خود که بر روی ۲۵۰ دانش‌آموز از مدارس مختلف شهر تهران انجام شد، برای بررسی قابلیت اعتماد پرسشنامه جو کلاس درس از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی ۰.۸۸ را برای کل پرسشنامه به دست آوردند. این مقدار که به طور معناداری بالاتر از آستانه پذیرش ۰.۷ است، حاکی از همسانی درونی بسیار عالی و پایایی رضایت‌بخش این ابزار می‌باشد و کاربرد آن را در پژوهش‌های مرتبط با روانشناسی تربیتی و مدیریت کلاسی به خوبی توجیه می‌کند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه