پرسشنامه سازگاری زناشویی دیویس (2020)

مشخصات پرسشنامه سازگاری زناشویی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه سازگاری زناشویی

تعریف مفهومی

سازگاری زناشویی به عنوان یک سازه روانشناختی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که نشان‌دهنده کیفیت تعاملات، هماهنگی و انطباق دوسویه بین زوجین در ابعاد مختلف زندگی مشترک از جمله ارتباط عاطفی، تفاهم شناختی، همکاری در مدیریت زندگی و حمایت متقابل است. این سازه بیانگر میزان رضایت، تعهد و انسجام در رابطه زناشویی بوده و تحت تأثیر عوامل فردی، ارتباطی و زمینه‌ای قرار دارد که در نهایت به ثبات و پویایی رابطه منجر می‌شود (دیویس، ۲۰۲۰).

تعریف عملیاتی

سازگاری زناشویی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۷ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه هماهنگی ارتباطی و عاطفی (محوریت میزان تفاهم، احترام متقابل و کیفیت تبادل افکار و احساسات بین زوجین) با ۹ گویه: سوالات ۱، ۵، ۸، ۹، ۱۴، ۱۷، ۲۱، ۲۵، ۲۶

• مؤلفه رضایت از رابطه زناشویی (محوریت درجه رضایت از صمیمیت، روابط جنسی و احساس ارزشمندی در رابطه) با ۶ گویه: سوالات ۳، ۱۱، ۱۵، ۱۸، ۲۰، ۲۷

• مؤلفه همکاری در مدیریت زندگی (محوریت میزان توافق در تصمیم‌گیری‌ها، مدیریت مالی، تربیت فرزند و وظایف خانه) با ۶ گویه: سوالات ۶، ۱۰، ۱۳، ۱۹، ۲۲، ۲۴

• مؤلفه حمایت عاطفی و اجتماعی (محوریت میزان پشتیبانی همسران در مشکلات، تشویق موفقیت‌ها و اشتراک‌گذاری اوقات) با ۶ گویه: سوالات ۲، ۴، ۷، ۱۲، ۱۶، ۲۳

روایی و پایایی پرسشنامه سازگاری زناشویی

روایی:

در عرصه ساخت و اعتباریابی ابزارهای اندازه‌گیری در حوزه خانواده و روابط زناشویی، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های کیفیت یک پرسشنامه، توانایی آن در سنجش دقیق و صحیح سازه مورد نظر است که نشان می‌دهد آیا گویه‌های ابزار به درستی ابعاد مختلف متغیر را پوشش داده‌اند و آیا متخصصان حوزه مربوطه بر محتوای آن اجماع نظر دارند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۳۹۸) در پژوهشی که با هدف استانداردسازی و بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه سازگاری زناشویی دیویس در جامعه ایرانی انجام شد، برای تعیین روایی این ابزار از روش روایی محتوا و کسب نظر صاحب‌نظران حوزه مشاوره خانواده و روانشناسی استفاده کردند که منجر به کسب نمره روایی ۰.۸۶ گردید. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی از ۰.۷۰ بالاتر است، می‌توان با اطمینان بالا اظهار داشت که پرسشنامه سازگاری زناشویی دیویس از روایی محتوایی مطلوبی در جامعه ایرانی برخوردار بوده و ابزاری مناسب برای اندازه‌گیری دقیق این سازه در پژوهش‌های مرتبط محسوب می‌شود.

پایایی:

در فرآیند ارزیابی کیفیت ابزارهای سنجش در حوزه روابط زناشویی و خانواده، پایایی به عنوان یکی از مهم‌ترین معیارها، نشان‌دهنده میزان ثبات، هماهنگی درونی و قابلیت تکرارپذیری نتایج حاصل از یک پرسشنامه در شرایط مشابه است و می‌تواند اطمینان پژوهشگر را نسبت به داده‌های گردآوری شده افزایش دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حسینی و همکاران (۱۳۹۹) به منظور بررسی پایایی پرسشنامه سازگاری زناشویی دیویس در نمونه‌ای از زوجین ایرانی، از روش همسانی درونی و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ بهره گرفتند که مقدار این ضریب برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۸ و برای مؤلفه‌های مختلف در دامنه ۰.۷۹ تا ۰.۸۵ گزارش شد. با توجه به اینکه کلیه ضرایب بدست آمده به مراتب از معیار ۰.۷۰ عبور کرده‌اند، می‌توان با اطمینان بالا گفت که پرسشنامه سازگاری زناشویی دیویس از پایایی بسیار مطلوبی در جامعه ایرانی برخوردار است و داده‌های حاصل از آن قابل اتکا و اعتماد برای استفاده در طرح‌های پژوهشی و مداخلات بالینی می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه