پرسشنامه وضعیت زناشویی گلومبوک و راست (1998)

مشخصات پرسشنامه وضعیت زناشویی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه وضعیت زناشویی

تعریف مفهومی

وضعیت زناشویی به عنوان یک سازه روانشناختی و اجتماعی چندبعدی تعریف می‌شود که به کیفیت کلی رابطه زناشویی و میزان سازگاری، رضایت و عملکرد زوجین در ابعاد مختلف زندگی مشترک اطلاق می‌گردد و شامل پنج مؤلفه اصلی رضایت زناشویی، ارتباط زناشویی، علایق مشترک، اعتماد و احترام می‌شود که ریشه در تعامل پیچیده عوامل فردی، بین‌فردی و اجتماعی دارد و نشان‌دهنده میزان موفقیت و پایداری رابطه زناشویی است (گلومبوک و راست، ۱۹۹۸).

تعریف عملیاتی

وضعیت زناشویی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۸ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در پنج مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه رضایت زناشویی (محوریت میزان رضایت کلی فرد از زندگی زناشویی و کیفیت ارتباط با همسر) با ۸ گویه: سوالات ۶، ۹، ۱۱، ۱۴، ۱۶، ۲۰، ۲۲، ۲۷

• مؤلفه ارتباط زناشویی (محوریت کیفیت ارتباط کلامی و غیرکلامی، گوش دادن و تعامل در تصمیم‌گیری‌ها) با ۸ گویه: سوالات ۱، ۳، ۸، ۱۵، ۱۸، ۲۱، ۲۶، ۲۸

• مؤلفه علایق مشترک (محوریت میزان اشتراک علایق، تفریحات و سرگرمی‌های زوجین) با ۳ گویه: سوالات ۲، ۵، ۱۲

• مؤلفه اعتماد (محوریت میزان اعتماد، وفاداری و پایبندی به تعهدات زناشویی) با ۳ گویه: سوالات ۴، ۱۹، ۲۵

• مؤلفه احترام (محوریت میزان احترام متقابل، تحمیل نکردن نظر، نرمش و گرمی در رابطه) با ۶ گویه: سوالات ۷، ۱۰، ۱۳، ۱۷، ۲۳، ۲۴

روایی و پایایی پرسشنامه وضعیت زناشویی

روایی:

برای اطمینان از اینکه یک ابزار اندازه‌گیری دقیقاً وضعیت زناشویی را می‌سنجد، بررسی اعتبار یا روایی آن ضروری است و روایی محتوایی به این معناست که گویه‌های یک پرسشنامه از نظر تناسب، جامعیت و ارتباط با سازه مورد نظر، مورد تایید متخصصان قرار گیرند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). موسوی و همکاران (۱۳۹۵) در تحقیق خود به منظور بررسی روایی پرسشنامه وضعیت زناشویی گلومبوک و راست، از روش روایی محتوایی با بهره‌گیری از نظرات ده نفر از متخصصان روانشناسی خانواده و مشاوره استفاده کردند و شاخص روایی محتوایی (CVI) را برای کلیه گویه‌ها بالاتر از ۰.۷۸ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این مقدار از حد استاندارد ۰.۷ فراتر بوده و نشان‌دهنده تایید محتوای سوالات توسط متخصصان است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه وضعیت زناشویی گلومبوک و راست از روایی محتوایی مطلوبی برای سنجش وضعیت زناشویی در جامعه ایرانی برخوردار می‌باشد.

پایایی:

پایایی یا قابلیت اعتماد یک آزمون، بیانگر میزان دقت، ثبات و همسانی نتایجی است که در شرایط مشابه از آن به دست می‌آید و نشان می‌دهد که نمرات یک ابزار سنجش تا چه اندازه عاری از خطای تصادفی بوده و در صورت تکرار اندازه‌گیری، نتایج قابل اتکایی ارائه می‌دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). احمدی و همکاران (۱۳۹۷) در یک مطالعه روانسنجی بر روی جمعیت زوجین ایرانی، به منظور بررسی پایایی پرسشنامه وضعیت زناشویی گلومبوک و راست، از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب آلفای کرونباخ را برای کل پرسشنامه ۰.۸۸، برای مؤلفه رضایت زناشویی ۰.۸۵، مؤلفه ارتباط زناشویی ۰.۸۲، مؤلفه علایق مشترک ۰.۷۶، مؤلفه اعتماد ۰.۷۸ و مؤلفه احترام ۰.۸۳ به دست آوردند. با توجه به اینکه همگی این مقادیر از حد ۰.۷ بیشتر هستند، نشان‌دهنده همسانی درونی مطلوب و پایایی بالای این ابزار برای سنجش وضعیت زناشویی است و پژوهشگران، مشاوران و متخصصان حوزه خانواده می‌توانند با اطمینان از نتایج این پرسشنامه در ارزیابی‌های بالینی و مشاوره‌های زناشویی استفاده نمایند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه