پرسشنامه شوخ‌ طبعی استرلینگ (2019)

مشخصات پرسشنامه شوخ‌ طبعی استرلینگ

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه شوخ‌ طبعی استرلینگ

تعریف مفهومی

شوخ‌طبعی به عنوان یک سازه روانشناختی و شخصیتی چندبعدی تعریف می‌شود که به توانایی فرد در درک، تولید و استفاده از طنز در موقعیت‌های مختلف زندگی اطلاق می‌گردد و شامل ظرفیت خلاقیت در خلق موقعیت‌های طنزآمیز، کاربرد سازگارانه طنز برای مقابله با استرس و مشکلات، توانایی خندیدن به خود و پذیرش نقایص، و لذت بردن از تعاملات اجتماعی شوخ‌طبعانه می‌باشد (استرلینگ، ۲۰۱۹).

تعریف عملیاتی

شوخ‌طبعی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۵ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه تولید طنز و خلاقیت (محوریت توانایی خلق موقعیت‌های طنزآمیز و نوآوری در شوخی) با ۴ گویه: سوالات ۱، ۴، ۱۸ و ۲۳

• مؤلفه کاربرد سازگارانه طنز (محوریت استفاده از شوخی به عنوان مکانیسم مقابله با استرس و مشکلات) با ۶ گویه: سوالات ۲، ۶، ۱۲، ۱۷، ۱۹ و ۲۲

• مؤلفه خنده به خود و پذیرش (محوریت توانایی خندیدن به اشتباهات خود و پذیرش نقایص شخصی) با ۵ گویه: سوالات ۳، ۱۱، ۱۳، ۲۱ و ۲۴

• مؤلفه لذت از شوخی و تعامل اجتماعی (محوریت لذت بردن از شوخی‌های دیگران و تعاملات طنزآمیز اجتماعی) با ۵ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹، ۱۴ و ۱۶

روایی و پایایی پرسشنامه شوخ‌ طبعی استرلینگ

روایی:

در روانسنجی و ارزیابی ابزارهای اندازه‌گیری، روایی به این معناست که یک پرسشنامه تا چه اندازه می‌تواند ویژگی مورد نظر را به طور دقیق و عاری از خطا اندازه‌گیری نماید و نشان‌دهنده این است که نمرات به دست آمده از ابزار، بازتابی واقعی از سازه مورد اندازه‌گیری هستند و نه عواملی نامربوط مانند خطای سیستماتیک یا سوگیری‌های پاسخ‌دهی (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). نیک‌پور و همکاران (۱۴۰۰) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی نسخه فارسی این پرسشنامه در میان دانشجویان دانشگاه‌های تهران انجام دادند، برای سنجش روایی از روش روایی محتوا استفاده کردند که بر اساس آن، نمره روایی محتوایی معادل ۰.۸۷ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بالاتر از معیار قابل قبول (۰.۷) است، می‌توان اطمینان داشت که پرسشنامه شوخ‌طبعی استرلینگ از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و می‌تواند ابزاری معتبر برای سنجش شوخ‌طبعی در پژوهش‌های ایرانی محسوب شود.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری، به درجه ثبات، دقت و تکرارپذیری نتایجی اشاره دارد که از طریق آن به دست می‌آید و به پژوهشگر این تضمین را می‌دهد که در صورت اجرای مجدد پرسشنامه در شرایط یکسان، نتایج مشابهی حاصل خواهد شد؛ به بیان دیگر، پایایی بالا نشان می‌دهد که تغییرات در نمرات، عمدتاً ناشی از تفاوت‌های واقعی در صفت مورد اندازه‌گیری است و نه خطای تصادفی یا شرایط محیطی (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حسینی و همکاران (۱۳۹۹) در تحقیق خود با هدف تعیین قابلیت اعتماد این ابزار در نمونه‌ای از دانشجویان دانشگاه‌های شیراز، از ضریب آلفای کرونباخ برای برآورد پایایی استفاده کردند که ضریب به دست آمده برای کل پرسشنامه معادل ۰.۸۹ و برای مؤلفه‌های آن بین ۰.۸۳ تا ۰.۸۷ گزارش شد. با عنایت به اینکه این ضرایب به مراتب بیشتر از آستانه قابل قبول (۰.۷) هستند، می‌توان استدلال کرد که همسانی درونی و پایایی این پرسشنامه در سطح عالی قرار داشته و نتایج حاصل از آن از اعتمادپذیری بالایی در مطالعات مختلف برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه