پرسشنامه هوش هیجانی شوت 1998

مشخصات پرسشنامه استاندارد هوش هیجانی شوت

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد هوش هیجانی شوت

تعریف مفهومی

هوش هیجانی به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی در حوزه روانشناسی شخصیت و توانایی‌های شناختی-عاطفی تعریف می‌شود که به مجموعه توانایی‌های فرد در ادراک، ارزیابی، ابراز، تنظیم و بهره‌برداری از هیجانات خود و دیگران اطلاق می‌گردد و شامل ابعاد اساسی همچون تنظیم هیجان (توانایی مدیریت و کنترل هیجانات)، ارزیابی و بیان هیجان (توانایی درک و ابراز دقیق هیجانات) و بهره‌برداری از هیجان (توانایی استفاده از هیجانات برای حل مسئله و ایجاد انگیزه) می‌باشد که همگی در جهت افزایش سازگاری فردی و اجتماعی و بهبود کیفیت روابط بین‌فردی عمل می‌کنند (شوت، ۱۹۹۸).

تعریف عملیاتی

هوش هیجانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۳ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه تنظیم هیجان (محوریت توانایی مدیریت، کنترل و تنظیم هیجانات و استفاده از خلق مثبت برای حل مشکلات) با ۱۰ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۶، ۱۷، ۲۰، ۲۳، ۲۶، ۲۷، ۳۰، ۳۱

• مؤلفه ارزیابی و بیان هیجان (محوریت توانایی درک، شناسایی و ابراز دقیق هیجانات خود و دیگران و آگاهی از پیام‌های غیرکلامی) با ۱۲ گویه: سوالات ۳، ۴، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۵، ۱۸، ۱۹، ۲۲، ۲۵، ۲۹، ۳۳

• مؤلفه بهره‌برداری از هیجان (محوریت توانایی استفاده از هیجانات برای حل مسئله، ایجاد انگیزه، ارزیابی مجدد موقعیت‌ها و مدیریت روابط) با ۱۱ گویه: سوالات ۱، ۲، ۵، ۶، ۷، ۸، ۱۲، ۲۱، ۲۴، ۲۸، ۳۲

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد هوش هیجانی شوت

روایی:

در حوزه سنجش و اندازه‌گیری، اعتبار یا روایی به این معناست که یک ابزار اندازه‌گیری تا چه اندازه می‌تواند سازه مورد نظر را به طور دقیق و بدون خطا مورد سنجش قرار دهد و نتایج حاصل از آن با واقعیت‌های موجود در جامعه هدف همخوانی داشته باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). شوت (۱۹۹۸) در فرآیند ساخت و اعتباریابی پرسشنامه هوش هیجانی، برای تعیین روایی از روش روایی محتوا بهره گرفت و از نظرات اساتید و متخصصان حوزه روانشناسی شخصیت، روانسنجی و روانشناسی بالینی برای بررسی تناسب و جامعیت گویه‌ها و مؤلفه‌های پرسشنامه استفاده نمود. نمره روایی محتوایی به دست آمده برای این پرسشنامه برابر با ۰.۸۷ گزارش شده است که نشان‌دهنده تطابق محتوایی بالای ابزار با اهداف اندازه‌گیری است. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ می‌باشد، روایی محتوایی پرسشنامه هوش هیجانی شوت مورد تایید قرار می‌گیرد و متخصصان و پژوهشگران حوزه روانشناسی می‌توانند با اطمینان از آن برای ارزیابی سطح هوش هیجانی افراد و طراحی برنامه‌های آموزشی و مداخلات درمانی استفاده کنند.

پایایی:

قابلیت اعتماد یا پایایی یک ابزار اندازه‌گیری، به میزان دقت، ثبات و تکرارپذیری نتایج حاصل از آن در شرایط مشابه اشاره دارد و نشان می‌دهد که ابزار مورد نظر تا چه اندازه می‌تواند نتایج قابل اتکا و پایدار را در دفعات مختلف اندازه‌گیری ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). شوت (۱۹۹۸) در بررسی خصوصیات روان‌سنجی پرسشنامه هوش هیجانی، برای تعیین پایایی از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بهره گرفت و مقدار این ضریب را برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۹۲ محاسبه کرد که نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار عالی ابزار است. همچنین ضرایب آلفای کرونباخ برای مؤلفه‌های تنظیم هیجان، ارزیابی و بیان هیجان و بهره‌برداری از هیجان به ترتیب ۰.۸۹، ۰.۸۷ و ۰.۸۵ به دست آمد که نشان‌دهنده پایایی مطلوب تمامی مؤلفه‌ها است. با توجه به اینکه تمامی ضرایب محاسبه شده بیشتر از ۰.۷ هستند، پایایی پرسشنامه هوش هیجانی شوت مورد تایید قرار می‌گیرد و این ابزار از قابلیت اعتماد بسیار بالایی برای استفاده در پژوهش‌های علمی، تشخیص‌های روانشناختی و طرح‌های مداخله آموزشی و درمانی برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه