پرسشنامه استاندارد هوش هیجانی برادبری و گریوز 2005

مشخصات پرسشنامه استاندارد هوش هیجانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد هوش هیجانی

تعریف مفهومی

هوش هیجانی به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی تعریف می‌شود که به توانایی فرد در شناسایی، درک، تنظیم و مدیریت هیجانات خود و دیگران اطلاق می‌گردد و شامل مهارت‌هایی نظیر خودآگاهی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی و مدیریت روابط است که به فرد امکان می‌دهد در موقعیت‌های فردی و اجتماعی، تصمیمات مؤثرتری اتخاذ کرده و ارتباطات موفق‌تری برقرار نماید (برادبری و گریوز، ۲۰۰۵).

تعریف عملیاتی

هوش هیجانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۷ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه خودآگاهی (توانایی تشخیص و درک هیجانات، نقاط قوت و ضعف خود و تأثیر آن بر دیگران) با ۶ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶

• مؤلفه خودمدیریتی (توانایی کنترل هیجانات، انطباق با تغییرات، مسئولیت‌پذیری و مقاومت در برابر رفتارهای تکانشی) با ۹ گویه: سوالات ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵

• مؤلفه آگاهی اجتماعی (توانایی درک احساسات و نیازهای دیگران، پذیرش انتقاد و تشخیص جو عاطفی محیط) با ۵ گویه: سوالات ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰

• مؤلفه مدیریت روابط (توانایی برقراری ارتباط مؤثر، حل تعارض، تأثیرگذاری بر دیگران و ایجاد روابط پایدار) با ۷ گویه: سوالات ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد هوش هیجانی

روایی:

در سنجش‌های روانشناختی، روایی محتوا به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان از توانایی لازم برای پوشش دادن تمامی جنبه‌ها و مؤلفه‌های سازه مورد نظر برخوردار است و آیا سؤالات آن از نظر متخصصان، از کفایت، ارتباط و تناسب مفهومی مناسبی برخوردار می‌باشند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). نادری و همکاران (۱۳۹۸) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی این مقیاس بر روی جامعه کارکنان سازمان‌های صنعتی ایران انجام دادند، برای تعیین اعتبار محتوا از نظرات خبرگان روانشناسی و مدیریت بهره گرفتند که نمره روایی ۰.۸۵ محاسبه گردید. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از آستانه قابل قبول ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه هوش هیجانی برادبری و گریوز از روایی محتوایی مطلوبی در بافت فرهنگی ایران برخوردار بوده و برای استفاده در تحقیقات علمی و ارزیابی‌های سازمانی از اعتبار مناسبی برخوردار است.

پایایی:

در حوزه روانشناسی و علوم رفتاری، پایایی معرف میزان دقت، همسانی درونی و قابلیت اعتماد ابزار سنجش است که نشان می‌دهد نتایج حاصل از پرسشنامه در دفعات مختلف اندازه‌گیری، تا چه حد تکرارپذیر و عاری از خطاهای تصادفی هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رحمانی و همکاران (۱۳۹۷) در تحقیقی که با هدف هنجاریابی این پرسشنامه بر روی جامعه مدیران ارشد سازمان‌های دولتی صورت گرفت، ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰.۹۱ را گزارش کردند. با عنایت به اینکه مقدار محاسبه شده به‌طور قابل‌توجهی از معیار ۰.۷ فراتر رفته است، پایایی و قابلیت اعتماد بالای این ابزار در سنجش هوش هیجانی در جامعه ایران مورد تأیید قرار گرفته و استفاده از آن در پژوهش‌های مختلف علمی و سازمانی توصیه می‌شود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه