پرسشنامه رگه هوش هیجانی پترایدز فارنهام 2006

مشخصات پرسشنامه رگه هوش هیجانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه رگه هوش هیجانی

تعریف مفهومی

هوش هیجانی به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی تعریف می‌شود که شامل توانایی‌های فرد در شناسایی، درک، بیان و تنظیم هیجانات خود و دیگران، استفاده از هیجانات برای تسهیل تفکر و حل مسئله و همچنین مدیریت روابط بین‌فردی به شیوه‌ای مؤثر و سازگارانه است. این مفهوم که رگه هوش هیجانی نیز نامیده می‌شود، نشان‌دهنده گرایش‌ها و الگوهای رفتاری نسبتاً پایدار فرد در مواجهه با موقعیت‌های هیجانی بوده و تحت تأثیر عوامل شخصیتی و تجربیات زندگی شکل می‌گیرد (پترایدز و فارنهام، ۲۰۰۶).

تعریف عملیاتی

هوش هیجانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۰ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه خوش‌بینی (محوریت نگرش مثبت نسبت به زندگی، آینده‌نگری امیدوارانه و باور به موفقیت در امور) با ۲ گویه: سوالات ۲۲، ۲۴

• مؤلفه خودآگاهی (محوریت شناخت و آگاهی فرد از هیجانات، احساسات و ویژگی‌های شخصی خود) با ۱۱ گویه: سوالات ۱، ۳، ۴، ۵، ۹، ۱۲، ۱۳، ۱۵، ۲۷، ۲۹، ۳۰

• مؤلفه درک، ارزیابی و مهار عواطف و هیجان‌های خود و دیگران (محوریت توانایی شناسایی، تحلیل و کنترل هیجانات در خود و دیگران) با ۸ گویه: سوالات ۲، ۶، ۱۱، ۱۷، ۱۹، ۲۱، ۲۳، ۲۶

• مؤلفه مهارت‌های اجتماعی (محوریت توانایی برقراری ارتباط مؤثر، مدیریت تعارضات و تنظیم روابط بین‌فردی) با ۹ گویه: سوالات ۷، ۸، ۱۰، ۱۴، ۱۶، ۱۸، ۲۲، ۲۵، ۲۸

روایی و پایایی پرسشنامه رگه هوش هیجانی

روایی:

در حوزه سنجش و اندازه‌گیری در علوم روانشناختی، اعتبار یک ابزار به این معناست که آیا آن ابزار می‌تواند ویژگی یا سازه مورد نظر را به درستی و با دقت کافی اندازه‌گیری کند و نتایج حاصل از آن با واقعیت‌های موجود همخوانی داشته باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). صادقی و همکاران (۱۳۹۴) در فرآیند ترجمه و اعتباریابی این پرسشنامه در ایران، از روش روایی محتوا برای تایید گویه‌ها و ابعاد آن استفاده نمودند. نتایج بررسی روایی محتوایی نشان داد که تمامی گویه‌ها از نظر متخصصان حوزه روانشناسی و علوم تربیتی، توانایی لازم برای سنجش رگه هوش هیجانی را داشته و نمره روایی محتوایی این ابزار برابر با ۰.۸۶ به دست آمد که با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه مورد تایید قرار می‌گیرد.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری، بیانگر میزان ثبات، دقت و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط اجرای یکسان است و نشان می‌دهد که آیا ابزار مذکور در دفعات مختلف، نتایج مشابهی را ارائه می‌دهد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). صادقی و همکاران (۱۳۹۴) به منظور بررسی پایایی این پرسشنامه از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بهره گرفتند. ضریب پایایی محاسبه شده برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۹ به دست آمد که نشان‌دهنده پایایی بسیار مطلوب و قابل قبول این ابزار است. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه رگه هوش هیجانی پترایدز و فارنهام مورد تایید قرار گرفته و می‌توان با اطمینان از نتایج آن در پژوهش‌های روانشناسی و علوم تربیتی استفاده نمود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه