پرسشنامه حل مسئله هپنر و پترسون ابزاری جامع برای سنجش فرآیندهای شناختی-رفتاری مرتبط با حل مسئله در موقعیتهای دشوار طراحی کرده است. این پرسشنامه با سی و پنج گویه و مقیاس پنج درجهای لیکرت، حل مسئله را در سه مؤلفه اصلی اعتماد به حل مسائل، سبک گرایش-اجتناب و کنترل شخصی میسنجد. شانزده گویه از پرسشنامه به صورت معکوس نمرهدهی میشوند که این ویژگی به کاهش سوگیری پاسخدهی و افزایش دقت ابزار کمک میکند. دامنه نمرات این ابزار برای هر گویه حداقل یک و حداکثر پنج امتیاز دارد و در مجموع با احتساب سی و دو گویه قابل محاسبه، نمره کل بین ۳۲ تا ۱۶۰ متغیر است که جدول تفسیر سطوح نمرات در فایل ارائه شده پس از دانلود موجود میباشد. پرسشنامه حاضر از روایی محتوایی مطلوب و پایایی قابل قبولی برخوردار است و همراه با تعریف مفهومی و عملیاتی، راهنمای نمرهگذاری و تفسیر نتایج ارائه میشود.
مشخصات پرسشنامه حل مسئله
| تعداد سوالات | 35 گویه |
| سوالات معکوس | دارد |
| شیوه نمره گذاری | دارد |
| تفسیر و تحلیل | دارد |
| تعریف مفهومی | دارد |
| زیرمقیاس یا مولفه | دارد (3 مولفه دارد) |
| روایی | دارد |
| پایایی | دارد |
| منبع | دارد |
| فرمت فایل دانلود | word و pdf در دسترس است |
تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه حل مسئله
تعریف مفهومی
حل مسئله فرآیند شناختی-رفتاری پیچیدهای است که طی آن فرد تلاش میکند با جستجوی راهکارهای مؤثر و انطباقی، موقعیتهای دشوار یا تقاضاهای محیطی را که بین وضعیت موجود و وضعیت مطلوب فاصله ایجاد کردهاند، مدیریت یا بر آنها غلبه کند (هپنر و پترسون، 1982).
تعریف عملیاتی
حل مسئله نمرهای است که فرد از پاسخگویی به ۳۵ گویه پرسشنامه حل مسئله هپنر و پترسون کسب میکند. این نمره در ۳ مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفهها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:
- اعتماد به حل مسایل (سوالات ۵، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۹، ۲۳، ۲۴، ۲۷، ۳۳، ۳۵)
- سبک گرایش- اجتناب (سوالات ۶، ۷، ۸، ۱۶، ۱۸، ۲۰، ۲۲، ۲۸، ۳۱)
- کنترل شخصی (سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۹، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۷، ۲۱، ۲۵، ۲۶، ۲۹، ۳۰، ۳۲، ۳۴)
توضیح در مورد عبارات اضافی: سوالات شماره ۹، ۲۲ و ۲۹ به عنوان عبارات اضافی در نظر گرفته شدهاند. این عبارات معمولاً برای اهداف تحقیقاتی خاص (مانند بررسی اعتبار) گنجانده میشوند و در نمرهگذاری و تحلیل نهایی مؤلفههای اصلی نادیده گرفته میشوند.
روایی و پایایی پرسشنامه حل مسئله
روایی:
در این پرسشنامه روایی نشاندهندهی کفایت یک ابزار برای اندازهگیری همان چیزی است که سازندهاش در نظر داشته، نه متغیرهای مزاحم یا سطحی دیگر. به بیان ساده، پرسشنامه زمانی روایی دارد که پاسخهایش واقعاً نمایانگر ویژگی مورد نظر باشند، نه برداشتهای نادرست پاسخدهندگان. برای دستیابی به این اطمینان، پژوهشگران از روشهای گوناگونی بهره میبرند. در مطالعهی رضایی (۱۳۹۹)، ایشان روایی محتوا را با نظرخواهی از ده متخصص حوزهی مربوطه سنجیدند. آن متخصصان هر گویه را از نظر ارتباط، شفافیت و جامعیت نمرهدهی کردند. سپس نسبت روایی محتوا (CVR) را محاسبه نمودند و مقدار ۰٫۸۹ بهدست آمد. از آنجا که این رقم از حد نصاب جدول لاوشه برای ده نفر (۰٫۶۲) فراتر میرود، میتوان گفت ابزار از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار است و گویهها بهخوبی محتوای مدنظر را پوشش میدهند.
پایایی:
پایایی به یکنواختی و تکرارپذیری نتایج یک ابزار در موقعیتهای گوناگون اشاره دارد، بهگونهای که اگر خطاهای تصادفی اندک باشند، نمرات در دفعات مختلف تغییر چشمگیری نمیکنند. در واقع ابزار پایا، خطای اندازهگیری را به حداقل میرساند و پیامدهایی همسان برای افراد با ویژگی یکسان تولید میکند. برای برآورد این ویژگی، روشهای متنوعی وجود دارد. احمدی (۱۴۰۰) در پژوهش خود ضریب آلفای کرونباخ را بهکار گرفت. ایشان پرسشنامه را روی ۳۰ نفر از جامعهی هدف پیشآزمون کردند و سپس همسانی درونی گویهها را محاسبه نمودند. مقدار آلفای بهدستآمده برابر ۰٫۸۶ گردید. این عدد نشاندهندهی همبستگی درونی بسیار خوب میان گویههاست و از آستانهی پذیرش ۰٫۷ بالاتر قرار دارد. بنابراین ابزار از پایایی رضایتبخشی برخوردار است و محققان میتوانند با اطمینان از نتایج آن در تحلیلهای نهایی استفاده کنند.
تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه
| سطح | دامنه نمرات | تفسیر |
|---|---|---|
| حد پایین نمره | ۳۲ تا ۷۴ | نمرات در این دامنه نشاندهنده ….. |
| حد متوسط نمره | ۷۵ تا ۱۱۷ | نمرات در این دامنه بیانگر …… |
| حد بالا نمره | ۱۱۸ تا ۱۶۰ | نمرات در این دامنه حاکی از ……. |
پیشنهادهای ویژه برای پژوهشگران و دانشجویان
پرسشنامههای مرتبط با این پرسشنامه عبارتند از:
پرسشنامه خلاقیت دانشآموزان رابرتس (2019)
پرسشنامه خلاقیت دانشآموزان رابرتس (۲۰۱۹) این ابزار کاربردی برای سنجش توانایی تفکر منعطف و نوآورانه در دانشآموزان طراحی شده است. این پرسشنامه با بهرهگیری از ۲۲ گویه، سه مؤلفه اصلی […]
پرسشنامه قدرت تخیل دانشآموزان ویلیامز و همکاران (2021)
پرسشنامه قدرت تخیل دانشآموزان ویلیامز و همکاران (2021) شامل 27 سوال با 5 مولفه (تخیل بصری و خلاقیت، تخیل داستانی و روایی، تخیل آیندهنگر، تخیل فراطبیعی و انتزاعی، انعطافپذیری ذهنی) […]
پرسشنامه خلاقیت دانش آموزان چارلز لی شیفر (1998)
پرسشنامه خلاقیت دانش آموزان چارلز لی شیفر (1998) شامل 32 سوال با 5 مولفه (اطمینان از عقاید خود، احساس خیالپردازی، جهتگیری نظری و زیباییشناختی، آزادی در بیان افکار، تمایل به […]
پرسشنامه حل مسئله اجتماعی دزوریلا 2002
پرسشنامه حل مسئله اجتماعی دزوریلا 2002 توسط دزوریلا و همکاران (2002) طراحی و اعتباریابی شده است، این پرسشنامه شامل 25 گویه بسته پاسخ بر اساس طیف پنج درجهای لیکرت میباشد.
پرسشنامه استاندارد سنجش خلاقیت تورنس
پرسشنامه استاندارد سنجش خلاقیت تورنس در سال 1979 ساخته شده است و این پرسشنامه دارایی 60 گویه با طیف لیکرت سه گزینهای می باشد.
پرسشنامه استاندارد خلاقیت شناختی عابدی 1372
پرسشنامه استاندارد خلاقیت شناختی عابدی 1372 توسط عابدی و با اقتباس از آزمونهای مطرح خلاقیت، نظیر آزمون تورنس برای سنجش تفکر خلاق پرسشنامه 60 گویهای در چهار بعد سیالی(16 گویه)، […]