پرسشنامه ادراکات محیط یادگیري سوئینی

مشخصات پرسشنامه ادراکات محیط یادگیری

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه ادراکات محیط یادگیری

تعریف مفهومی

ادراکات محیط یادگیری به عنوان یک سازه روانشناختی و آموزشی چندبعدی تعریف می‌شود که به برداشت‌ها، ارزیابی‌ها و تفسیرهای ذهنی دانش‌آموزان از جنبه‌های مختلف محیط آموزشی از جمله کیفیت تدریس، روابط انسانی، عدالت، حمایت عاطفی، فرصت‌های مشارکت و ساختار کلاس درس اطلاق می‌گردد و شامل ابعاد مشغولیت، عضویت، اصالت، مالکیت و حمایت می‌باشد که نقش اساسی در انگیزش تحصیلی، عملکرد آموزشی و سلامت روان دانش‌آموزان ایفا می‌کند (طراح پرسشنامه، ۱۳۸۵).

تعریف عملیاتی

ادراکات محیط یادگیری نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۴۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در پنج مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه مشغولیت (میزان تلاش، تمرکز و سرمایه‌گذاری زمانی دانش‌آموز بر روی یادگیری و انجام تکالیف مدرسه) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵

• مؤلفه عضویت (احساس تعلق، عدالت در مدرسه، گوش دادن به نظرات دانش‌آموزان، کمک معلمان و رفتار محترمانه با دانش‌آموزان) با ۱۷ گویه: سوالات ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲

• مؤلفه اصالت (تشویق به تلاش، ارزش‌گذاری بر موفقیت‌ها، جذابیت یادگیری، بازخورد معلمان و فرصت‌های تفریحی) با ۱۲ گویه: سوالات ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۴

• مؤلفه مالکیت (میزان نظرخواهی از دانش‌آموزان در مورد محتوا و روش یادگیری و امکان انتخاب کلاس‌های فوق برنامه) با ۳ گویه: سوالات ۳۵، ۳۶، ۳۷

• مؤلفه حمایت (کمک دانش‌آموزان به یکدیگر، احترام متقابل، روحیه تحصیلی، احساس امنیت و رضایت از ظاهر مدرسه) با ۷ گویه: سوالات ۳۸، ۳۹، ۴۰، ۴۱، ۴۲، ۴۳، ۴۴

روایی و پایایی پرسشنامه ادراکات محیط یادگیری

روایی:

در حوزه پژوهش‌های آموزشی و روانشناسی تربیتی، روایی محتوا به این مفهوم است که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان توانسته است تمامی ابعاد و مؤلفه‌های سازه مورد نظر را به‌طور جامع و دقیق پوشش دهد و سؤالات آن از نظر متخصصان، از ارتباط، شفافیت و تناسب مفهومی مناسبی با صفت مورد سنجش برخوردار هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). احمدی و همکاران (۱۳۸۷) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی این مقیاس بر روی جامعه دانش‌آموزان مقطع متوسطه ایران انجام دادند، برای تعیین اعتبار محتوا از نظرات روانشناسان تربیتی و متخصصان برنامه‌ریزی درسی بهره گرفتند که نمره روایی ۰.۸۵ محاسبه گردید. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار قابل قبول ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه ادراکات محیط یادگیری از روایی محتوایی مطلوبی در بافت فرهنگی ایران برخوردار بوده و برای استفاده در تحقیقات آموزشی، برنامه‌ریزی درسی و ارزیابی‌های مدرسه‌ای از اعتبار مناسبی برخوردار است.

پایایی:

در علوم تربیتی و روانشناسی، پایایی معرف میزان دقت، ثبات و همسانی درونی یک ابزار است که نشان می‌دهد نتایج حاصل از پرسشنامه در اجراهای مکرر تا چه حد تکرارپذیر و عاری از خطاهای تصادفی می‌باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۸۶) در پژوهشی که با هدف هنجاریابی این پرسشنامه بر روی جامعه دانش‌آموزان دوره متوسطه ایران صورت گرفت، ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰.۹۰ را گزارش کردند. با عنایت به اینکه مقدار محاسبه شده به‌طور قابل‌توجهی از آستانه ۰.۷ فراتر رفته است، پایایی و قابلیت اعتماد بالای این ابزار در سنجش ادراکات محیط یادگیری در ایران مورد تأیید قرار گرفته و استفاده از آن در پژوهش‌های آموزشی، مشاوره تحصیلی و ارزیابی مدرسه توصیه می‌شود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه