پرسشنامه استاندارد یادگیری سازمانی نیف 2001

مشخصات پرسشنامه استاندارد یادگیری سازمانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد یادگیری سازمانی

تعریف مفهومی

یادگیری سازمانی به عنوان یک فرآیند پویا و سیستماتیک در سازمان تعریف می‌شود که از طریق خلق، کسب، تسهیم و کاربرد دانش در سطوح فردی، گروهی و سازمانی، به بهبود مستمر عملکرد، افزایش انطباق‌پذیری با تغییرات محیطی و توسعه قابلیت‌های رقابتی سازمان منجر می‌شود. این سازه چندبعدی شامل هفت مؤلفه اصلی چشم‌انداز مشترک (ایجاد همسویی و جهت‌گیری مشترک در سازمان)، فرهنگ سازمانی (ارزش‌ها و باورهای حمایت‌کننده از یادگیری)، کار و یادگیری تیمی (همکاری و حل مسئله در گروه‌ها)، اشتراک دانش (تبادل اطلاعات و تجارب بین کارکنان)، تفکر سیستمی (درک ارتباطات و تعاملات اجزای سازمان)، رهبری مشارکتی (مشارکت رهبران در فرآیندهای یادگیری) و توسعه شایستگی‌های کارکنان (ارتقای توانمندی‌های نیروی انسانی) می‌باشد که به طور هم‌زمان بر اثربخشی و بقای سازمان تأثیر می‌گذارند (نیف، ۲۰۰۱).

تعریف عملیاتی

یادگیری سازمانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۱ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در هفت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه چشم‌انداز مشترک (محوریت ایجاد چشم‌انداز، ارزش‌ها و اهداف مشترک در سازمان و فرصت‌های خودارزیابی) با ۴ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴

• مؤلفه فرهنگ سازمانی (محوریت تشویق ایده‌های جدید، استقبال از خلاقیت و پاداش به نوآوری در سازمان) با ۴ گویه: سوالات ۵، ۶، ۷، ۸

• مؤلفه کار و یادگیری تیمی (محوریت حل مسائل به صورت جمعی، تشکیل گروه‌های حل مسئله، کاهش تداخل کاری و آموزش در تیم‌ها) با ۴ گویه: سوالات ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه اشتراک دانش (محوریت تسهیم دانش و مهارت‌ها، تبادل تجارب موفق، یادگیری از سایر سازمان‌ها و به اشتراک‌گذاری فرآیندهای کاری جدید) با ۴ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶

• مؤلفه تفکر سیستمی (محوریت تشخیص علل مشکلات، ارزیابی اقدامات موفق و ناموفق، آگاهی از نقش در فرآیندهای سازمانی و شناخت دیدگاه‌های مشاغل دیگر) با ۴ گویه: سوالات ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰

• مؤلفه رهبری مشارکتی (محوریت مشارکت کارکنان در تصمیم‌گیری، استقبال از تغییر و ایده‌های نو، پذیرش انتقادات، ارائه بازخورد و تأکید بر مهارت‌های مدیریتی) با ۵ گویه: سوالات ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵

• مؤلفه توسعه شایستگی‌های کارکنان (محوریت انجام وظایف چالشی، استفاده کامل از مهارت‌ها، فرصت‌های ارتقای دانش، کاربرد آموزش در بهبود کار، آموزش برابر در سطوح مختلف و نیاز مستمر به ارتقای دانش) با ۶ گویه: سوالات ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰، ۳۱

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد یادگیری سازمانی

روایی:

در حوزه سنجش و اندازه‌گیری در علوم مدیریت و رفتار سازمانی، اعتبار یا روایی به این معناست که یک ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان می‌تواند سازه یا متغیر مورد نظر را به طور دقیق، صحیح و بدون انحراف اندازه‌گیری کند و از محتوایی جامع، مرتبط و متناسب با هدف اندازه‌گیری برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). چگنی (۱۳۹۲) در فرآیند اعتباریابی پرسشنامه یادگیری سازمانی نیف در جامعه ایرانی، برای تعیین روایی از روش روایی محتوایی استفاده نمود و با بهره‌گیری از نظرات متخصصان و خبرگان حوزه مدیریت، رفتار سازمانی و توسعه منابع انسانی، نسبت به بررسی ارتباط هر یک از ۳۱ گویه با سازه یادگیری سازمانی و ابعاد هفت‌گانه آن، تناسب محتوایی، شفافیت و جامعیت سوالات اقدام گردید. نتایج این ارزیابی نشان داد که تمامی گویه‌ها از نظر محتوایی با ابعاد هفت‌گانه یادگیری سازمانی همخوانی داشته و نمره روایی محتوایی کسب شده ۰.۸۴ گزارش شده است. با توجه به اینکه این مقدار از ۰.۷ بالاتر است، روایی محتوایی پرسشنامه یادگیری سازمانی نیف برای استفاده در پژوهش‌های مرتبط با یادگیری سازمانی، مدیریت دانش، توسعه سازمانی و بهبود عملکرد در سازمان‌های ایرانی مورد تایید قرار می‌گیرد و می‌توان از آن به عنوان ابزاری معتبر در مطالعات مدیریتی و سازمانی بهره برد.

پایایی:

در علم سنجش و اندازه‌گیری در مدیریت و علوم رفتاری، قابلیت اعتماد یا پایایی یک ابزار اندازه‌گیری به میزان دقت، ثبات و همسانی درونی نتایج حاصل از آن در شرایط مختلف و در دفعات متعدد اجرا اطلاق می‌شود که نشان می‌دهد یک پرسشنامه تا چه اندازه از خطاهای تصادفی مصون بوده و می‌تواند نتایج قابل اتکایی را ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). چگنی (۱۳۹۲) برای بررسی پایایی پرسشنامه یادگیری سازمانی در تحقیق خود، از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ استفاده نمود و این ضریب را برای کل پرسشنامه برابر با ۰.۸۹ محاسبه کرد که نشان‌دهنده همبستگی بسیار بالای بین گویه‌ها و یکپارچگی درونی عالی ابزار است. همچنین پایایی هر یک از هفت مؤلفه پرسشنامه شامل چشم‌انداز مشترک، فرهنگ سازمانی، کار و یادگیری تیمی، اشتراک دانش، تفکر سیستمی، رهبری مشارکتی و توسعه شایستگی‌های کارکنان نیز به طور جداگانه محاسبه گردید که همگی حاکی از ضرایب بالاتر از ۰.۷۵ بوده و بیانگر پایایی مطلوب هر یک از ابعاد است. با توجه به اینکه ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده (۸۹/۰) به طور قابل ملاحظه‌ای از معیار پذیرش ۰.۷ بالاتر است، پایایی پرسشنامه یادگیری سازمانی نیف تایید شده و می‌توان از آن به عنوان ابزاری قابل اعتماد در پژوهش‌های مدیریتی، ارزیابی فرهنگ سازمانی، مطالعات توسعه سازمانی و تحقیقات مرتبط با مدیریت دانش و سرمایه انسانی در سازمان‌های مختلف ایرانی بهره برد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه