پرسشنامه استاندارد استرس شغلی HSE

مشخصات پرسشنامه استاندارد استرس شغلی HSE

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد استرس شغلی HSE

تعریف مفهومی

استرس شغلی به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه روانشناسی صنعتی و سازمانی تعریف می‌شود که به مجموعه واکنش‌های فیزیولوژیکی، روانشناختی و رفتاری افراد در پاسخ به فشارها، انتظارات و الزامات محیط کار اشاره دارد و ابعاد مختلفی از جمله ابهام نقش، تعارض نقش، بار کاری، کنترل بر کار، حمایت اجتماعی و روابط بین فردی را در بر می‌گیرد که می‌تواند بر سلامت روان، عملکرد شغلی و کیفیت زندگی کاری کارکنان تأثیرگذار باشد (انجمن ایمنی و بهداشت حرفه‌ای انگلستان، ۲۰۰۱).

تعریف عملیاتی

استرس شغلی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۵ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه نقش (محوریت آگاهی از وظایف، مسئولیت‌ها و اهداف شغلی) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵

• مؤلفه ارتباط (محوریت کیفیت روابط، تنش‌ها و تعاملات بین فردی در محیط کار) با ۴ گویه: سوالات ۶، ۷، ۸، ۹

• مؤلفه کنترل (محوریت میزان اختیار، استقلال و تصمیم‌گیری در انجام کارها) با ۶ گویه: سوالات ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد استرس شغلی HSE

روایی:

توانایی یک ابزار اندازه‌گیری در سنجش دقیق و صحیح سازه مورد نظر، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های کیفیت آن محسوب می‌شود. روایی یک پرسشنامه بیانگر این واقعیت است که آیا این ابزار می‌تواند به طور صحیح و بدون خطا ویژگی یا صفت مورد نظر را که برای اندازه‌گیری آن طراحی شده است، مورد ارزیابی قرار دهد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۳۹۸) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه استرس شغلی HSE انجام دادند، از روش روایی محتوا برای تعیین اعتبار این ابزار استفاده کردند و شاخص روایی محتوا (CVI) معادل ۰.۸۷ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار استاندارد ۰.۷۰ می‌باشد، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه استرس شغلی HSE از روایی محتوایی بسیار مطلوبی برخوردار است و می‌توان از آن در پژوهش‌های مرتبط با حوزه روانشناسی صنعتی و سازمانی بهره برد.

پایایی:

دقت، ثبات و تکرارپذیری نتایج حاصل از یک ابزار سنجش، معرف پایایی آن است و نشان می‌دهد که آیا پرسشنامه در شرایط اجرایی مختلف، نتایج یکسانی را ارائه می‌دهد و از همسانی درونی مناسبی برخوردار است یا خیر. در واقع، پایایی یک پرسشنامه بیانگر میزان قابلیت اعتماد آن برای اندازه‌گیری متغیر مورد نظر در موقعیت‌های گوناگون می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۴۰۰) در مطالعه‌ای که با هدف ارزیابی پایایی پرسشنامه استرس شغلی HSE طراحی شده بود، با استفاده از روش آلفای کرونباخ به سنجش همسانی درونی گویه‌ها پرداختند و ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰.۸۹ محاسبه گردید. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از سطح استاندارد ۰.۷۰ است، می‌توان اذعان داشت که پرسشنامه استرس شغلی HSE از پایایی بسیار خوبی برخوردار بوده و نتایج آن از اعتماد و اطمینان کافی برای استفاده در پژوهش‌های علمی برخوردار می‌باشد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه