پرسشنامه استاندارد جهت گيري مذهبي آلپورت

مشخصات پرسشنامه استاندارد جهت گیری مذهبی آلپورت

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد جهت گیری مذهبی آلپورت

تعریف مفهومی

جهت‌گیری مذهبی به عنوان یک سازه روانشناختی و معنوی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه انگیزه‌ها، نگرش‌ها و رفتارهای فرد در ارتباط با دین و مذهب اطلاق می‌گردد و شامل دو مؤلفه اصلی جهت‌گیری مذهبی درونی (دین به عنوان هدف و ارزش ذاتی) و جهت‌گیری مذهبی بیرونی (دین به عنوان وسیله برای رسیدن به اهداف دیگر) می‌باشد که ریشه در عوامل شخصیتی، اجتماعی، فرهنگی و تجارب دینی فرد دارد (آلپورت، ۱۹۶۷).

تعریف عملیاتی

جهت‌گیری مذهبی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۱ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در دو مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه جهت‌گیری مذهبی درونی (دین به عنوان یک ارزش ذاتی و هدف اصلی زندگی) با ۱۲ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه جهت‌گیری مذهبی بیرونی (دین به عنوان وسیله برای رسیدن به اهداف اجتماعی، اقتصادی یا عاطفی) با ۹ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد جهت گیری مذهبی آلپورت

روایی:

اعتبار یک ابزار اندازه‌گیری، نشان‌دهنده میزان توانایی آن در سنجش دقیق و صحیح مفهومی است که برای آن طراحی شده و بیانگر هماهنگی محتوای ابزار با اهداف پژوهش و جامعه هدف می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). آلپورت (۱۹۶۷) در پژوهش خود به منظور بررسی اعتبار پرسشنامه جهت‌گیری مذهبی از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از نظرات متخصصان حوزه روانشناسی دین استفاده کرد که نمره روایی ۰.۸۵ را برای این ابزار نشان داد. در ایران نیز این پرسشنامه در سال ۱۳۷۷ ترجمه و هنجاریابی شده است و روایی آن با استفاده از روش روایی محتوا توسط متخصصان روانشناسی و علوم دینی مورد تایید قرار گرفته است. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از ۰.۷ می‌باشد، می‌توان نتیجه گرفت که روایی محتوایی پرسشنامه جهت‌گیری مذهبی برای استفاده در پژوهش‌های مرتبط با روانشناسی دین و معنویت در ایران، از اعتبار مطلوبی برخوردار است.

پایایی:

پایایی یک آزمون، مبین میزان دقت، ثبات و همسانی درونی نتایج حاصل از آن است و مشخص می‌کند که آیا می‌توان در شرایط مشابه، به تکرارپذیری و قابلیت اعتماد نتایج اطمینان داشت یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). آلپورت (۱۹۶۷) در پژوهش خود به منظور بررسی پایایی پرسشنامه جهت‌گیری مذهبی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد که ضریب ۰.۸۶ را برای کل پرسشنامه گزارش نمود. در ایران نیز این پرسشنامه در سال ۱۳۷۷ ترجمه و هنجاریابی شده است و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ مورد تایید قرار گرفته است. این مقدار که بالاتر از سطح استاندارد ۰.۷ است، نشان‌دهنده پایایی خوب و همسانی درونی مطلوب این ابزار در سنجش جهت‌گیری مذهبی بوده و امکان استفاده از آن را در پژوهش‌های معتبر حوزه روانشناسی دین و معنویت فراهم می‌آورد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه