پرسشنامه استاندارد رضایتمندی شهروندان

مشخصات پرسشنامه رضایتمندی شهروندان

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه رضایتمندی شهروندان

تعریف مفهومی

رضایتمندی شهروندان به عنوان یک سازه چندبعدی در حوزه مطالعات شهری، جامعه‌شناسی و مدیریت شهری تعریف می‌شود که به مجموعه ارزیابی‌ها، نگرش‌ها و قضاوت‌های ذهنی ساکنان یک شهر یا منطقه نسبت به کیفیت زندگی، خدمات شهری، شرایط اقتصادی، روابط اجتماعی، زیرساخت‌های کالبدی و وضعیت زیست‌محیطی محل سکونت خود اطلاق می‌گردد. این سازه شامل چهار مؤلفه اصلی اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست‌محیطی است که همگی نقش اساسی در شکل‌گیری سطح کلی رضایت، احساس تعلق، مشارکت اجتماعی و کیفیت زندگی شهروندان ایفا می‌کنند (حبیبی و همکاران، ۱۳۸۸).

تعریف عملیاتی

رضایتمندی شهروندان نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۸ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه اقتصادی (محوریت رضایت از درآمد، امنیت شغلی، هزینه‌های زندگی، پس‌انداز، شغل و توزیع ثروت) با ۱۰ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰

• مؤلفه اجتماعی (محوریت حس تعلق، سرزندگی، فرهنگ، جذابیت، دسترسی به فضاهای اجتماعی، امنیت و تعاملات اجتماعی) با ۱۰ گویه: سوالات ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰

• مؤلفه کالبدی (محوریت رضایت از مسکن، زیرساخت‌ها، سیما و منظر، دسترسی به محیط‌های شهری و امنیت در برابر حوادث طبیعی) با ۸ گویه: سوالات ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸

• مؤلفه زیست‌محیطی (محوریت رضایت از آلودگی صوتی، کیفیت آب و هوا، جمع‌آوری زباله، نظافت معابر، دفع آب‌های سطحی و فضای طبیعی) با ۱۰ گویه: سوالات ۲۹، ۳۰، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۴، ۳۵، ۳۶، ۳۷، ۳۸

روایی و پایایی پرسشنامه رضایتمندی شهروندان

روایی:

اعتبار و دقت این ابزار اندازه‌گیری به این معناست که پرسشنامه رضایتمندی شهروندان تا چه حد توانسته است سازه نظری مورد نظر یعنی ابعاد چهارگانه اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست‌محیطی را با جامعیت و دقت کافی مورد سنجش قرار دهد و محتوای آن از هماهنگی لازم با مبانی نظری حوزه مطالعات شهری، برنامه‌ریزی و مدیریت شهری برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حبیبی و همکاران (۱۳۸۸) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه رضایتمندی شهروندان در میان ساکنان کلانشهرهای ایران انجام دادند، از روش روایی محتوا برای تعیین اعتبار این ابزار استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۶ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل ملاحظه‌ای از حد نصاب ۰.۷ بالاتر است، می‌توان ابراز داشت که روایی محتوایی پرسشنامه رضایتمندی شهروندان برای استفاده در پژوهش‌های برنامه‌ریزی شهری، جامعه‌شناسی و مدیریت شهری در بستر فرهنگ ایرانی از اعتبار مطلوب و قابل قبولی برخوردار بوده و قابلیت اندازه‌گیری دقیق متغیر مورد نظر را دارا می‌باشد.

پایایی:

پایداری و همگونی درونی این پرسشنامه به معنای آن است که نتایج حاصل از اجرای آن در شرایط مشابه و در زمان‌های مختلف، از دقت و ثبات کافی برخوردار بوده و گویه‌های آن به صورت منسجم و هماهنگ، سازه رضایتمندی شهروندان را اندازه‌گیری می‌کنند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). مرادی و همکاران (۱۳۹۱) در یک مطالعه معتبر که به منظور بررسی قابلیت اعتماد نسخه فارسی پرسشنامه رضایتمندی شهروندان در میان جمعیت شهری صورت گرفت، با بهره‌گیری از روش آماری آلفای کرونباخ، ضریب پایایی کل پرسشنامه را ۰.۹۱ محاسبه کردند. این ضریب نه تنها از معیار استاندارد ۰.۷ بسیار بالاتر است، بلکه بیانگر همسانی درونی عالی و قابلیت اعتماد بسیار خوب این ابزار برای ارزیابی رضایتمندی شهروندان در جوامع مختلف می‌باشد. بنابراین می‌توان با اطمینان خاطر از پایایی مطلوب این پرسشنامه در طرح‌های پژوهشی و مطالعات مدیریت شهری و برنامه‌ریزی منطقه‌ای بهره برد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه