پرسشنامه چابک سازی سازمانی ریموند و لوکوان 1988

مشخصات پرسشنامه چابک‌سازی سازمانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه چابک‌سازی سازمانی

تعریف مفهومی

چابک‌سازی سازمانی به عنوان یک سازه مدیریتی و راهبردی چندبعدی تعریف می‌شود که به توانایی سازمان در تشخیص سریع و موثر تغییرات محیطی، انطباق پذیری با شرایط جدید، پاسخگویی به موقع به نیازهای مشتریان و بهره‌گیری از فرصت‌های نوظهور از طریق انعطاف‌پذیری، سرعت عمل، یکپارچگی، همکاری متقابل و مدیریت کارآمد تغییرات اطلاق می‌گردد و نقش کلیدی در بقا و مزیت رقابتی سازمان‌ها در عصر تحولات سریع ایفا می‌کند (ریموند و لوکوان، ۱۹۸۸).

تعریف عملیاتی

چابک‌سازی سازمانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۲ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در هفت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه انعطاف‌پذیری (توانایی سازمان در تغییر رویه‌ها، فرآیندها و رویکردها برای انطباق با شرایط متغیر) با ۳ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳

• مؤلفه پاسخگویی (توانایی سازمان در پاسخ مناسب و به موقع به نیازها و تغییرات محیطی و مشتریان) با ۴ گویه: سوالات ۴، ۵، ۶، ۷

• مؤلفه فرهنگ تغییر (نگرش مثبت سازمان نسبت به تغییر، نوآوری، یادگیری مستمر و مدیریت اثربخش تحولات) با ۵ گویه: سوالات ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲

• مؤلفه سرعت (توانایی سازمان در انجام تغییرات، انطباق با محیط جدید و یادگیری مهارت‌های جدید در کوتاه‌ترین زمان ممکن) با ۴ گویه: سوالات ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶

• مؤلفه یکپارچگی و کاهش پیچیدگی (هماهنگی بخش‌های مختلف سازمان، ساده‌سازی ساختار و فرآیندها و کاهش پیچیدگی‌های سازمانی) با ۶ گویه: سوالات ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲

• مؤلفه همکاری متقابل (مشارکت، مشورت و تعامل سازنده بین کارکنان، مدیریت و ارباب‌رجوع در انجام وظایف و تصمیم‌گیری‌ها) با ۵ گویه: سوالات ۲۳، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷

• مؤلفه کارکردهای مدیریتی (مدیریت شفافیت، آگاه‌سازی، تقدیر از کارکنان و ایجاد شبکه‌های ارتباطی مؤثر در سازمان) با ۵ گویه: سوالات ۲۸، ۲۹، ۳۰، ۳۱، ۳۲

روایی و پایایی پرسشنامه چابک‌سازی سازمانی

روایی:

در حوزه روش‌شناسی پژوهش‌های مدیریتی، روایی محتوا به این مفهوم است که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان توانسته است تمامی ابعاد و مؤلفه‌های سازه مورد نظر را به‌طور جامع و دقیق پوشش دهد و سؤالات آن از دیدگاه متخصصان، از ارتباط، شفافیت و تناسب مفهومی مناسبی با صفت مورد سنجش برخوردار هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). جعفری و همکاران (۱۳۹۸) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی این مقیاس بر روی جامعه مدیران سازمان‌های دولتی ایران انجام دادند، برای تعیین اعتبار محتوا از نظرات متخصصان مدیریت استراتژیک و رفتار سازمانی بهره گرفتند که نمره روایی ۰.۸۵ محاسبه گردید. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار قابل قبول ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه چابک‌سازی سازمانی ریموند و لوکوان از روایی محتوایی مطلوبی در بافت فرهنگی ایران برخوردار بوده و برای استفاده در تحقیقات علمی و ارزیابی‌های سازمانی از اعتبار مناسبی برخوردار است.

پایایی:

در علم سنجش و اندازه‌گیری، پایایی معرف میزان دقت، ثبات و همسانی درونی یک ابزار است که نشان می‌دهد نتایج حاصل از پرسشنامه در اجراهای مکرر تا چه حد تکرارپذیر و عاری از خطاهای تصادفی می‌باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۷) در پژوهشی که با هدف هنجاریابی این پرسشنامه بر روی جامعه کارکنان بخش صنایع تولیدی ایران صورت گرفت، ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰.۹۰ را گزارش کردند. با عنایت به اینکه مقدار محاسبه شده به‌طور قابل‌توجهی از آستانه ۰.۷ فراتر رفته است، پایایی و قابلیت اعتماد بالای این ابزار در سنجش چابک‌سازی سازمانی در ایران مورد تأیید قرار گرفته و استفاده از آن در پژوهش‌های مدیریتی و سازمانی توصیه می‌شود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه