پرسشنامه ابعاد چابکی سازمانی ورلی و لاولر 2010

مشخصات پرسشنامه ابعاد چابکی سازمانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه ابعاد چابکی سازمانی

تعریف مفهومی

چابکی سازمانی به عنوان یک سازه مدیریتی و راهبردی چندبعدی تعریف می‌شود که به توانایی سازمان در تشخیص و پاسخگویی سریع به تغییرات محیطی، بهره‌گیری از فرصت‌های نوظهور، سازگاری با شرایط متغیر و ایجاد ارزش برای ذی‌نفعان از طریق ترکیب هماهنگ استراتژی‌های پایدار، طرح‌های سازگار، رهبری و هویت مشترک و قابلیت‌های ارزش‌آفرینی اطلاق می‌گردد و شامل ابعادی نظیر استراتژی پایدار، طرح‌های سازگار، رهبری و هویت مشترک، قابلیت‌های ارزش‌آفرینی و عملکرد سازمانی می‌باشد که نقش کلیدی در بقا و مزیت رقابتی سازمان‌ها در عصر تحولات سریع ایفا می‌کند (ورلی و لاولر، ۲۰۱۰).

تعریف عملیاتی

چابکی سازمانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۶۳ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در پنج مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه استراتژی پایدار (تدوین استراتژی‌های منعطف، مأموریت جامع، ریسک‌پذیری منطقی و هماهنگی فرآیندهای استراتژیک) با ۹ گویه: سوالات ۱، ۴، ۱۱، ۱۷، ۱۸، ۲۰، ۲۳، ۳۰، ۴۰

• مؤلفه طرح‌های سازگار (تخصیص مجدد منابع، نظام‌های پاداش منعطف، توسعه مهارت‌ها، اطلاعات استراتژیک و بودجه‌های منعطف) با ۹ گویه: سوالات ۵، ۱۰، ۱۳، ۳۲، ۳۳، ۳۴، ۳۷، ۴۱، ۴۲

• مؤلفه رهبری و هویت مشترک (پرورش رهبران، سازوکارهای ارتباطی، فرهنگ تغییر، ارزش‌های محوری، تعامل مدیریت و شهرت سازمانی) با ۱۳ گویه: سوالات ۸، ۱۲، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۹، ۲۱، ۲۴، ۲۸، ۲۹، ۳۱، ۳۸، ۳۹

• مؤلفه قابلیت‌های ارزش‌آفرینی (نوآوری، توانایی تغییر، سرمایه‌گذاری بر دانش، توسعه قابلیت تغییر، مدیریت موفق پروژه‌ها) با ۱۲ گویه: سوالات ۲، ۳، ۶، ۷، ۹، ۲۲، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۳۵، ۳۶، ۴۳

• مؤلفه عملکرد سازمانی (سودآوری، رشد، بهره‌وری، مشتری‌مداری، کیفیت خدمات، تحقیق و توسعه، بهبود مستمر، نوآوری و رضایت کارکنان) با ۲۰ گویه: سوالات ۴۴ تا ۶۳

روایی و پایایی پرسشنامه ابعاد چابکی سازمانی

روایی:

در حوزه پژوهش‌های مدیریت استراتژیک و رفتار سازمانی، روایی محتوا به این مفهوم است که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان توانسته است تمامی ابعاد و مؤلفه‌های سازه مورد نظر را به‌طور جامع و دقیق پوشش دهد و سؤالات آن از نظر متخصصان، از ارتباط، شفافیت و تناسب مفهومی مناسبی با صفت مورد سنجش برخوردار هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۲) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی این مقیاس بر روی جامعه مدیران شرکت‌های تولیدی ایران انجام دادند، برای تعیین اعتبار محتوا از نظرات متخصصان مدیریت استراتژیک و رفتار سازمانی بهره گرفتند که نمره روایی ۰.۸۸ محاسبه گردید. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار قابل قبول ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه ابعاد چابکی سازمانی ورلی و لاولر از روایی محتوایی مطلوبی در بافت فرهنگی ایران برخوردار بوده و برای استفاده در تحقیقات علمی و ارزیابی‌های سازمانی از اعتبار مناسبی برخوردار است.

پایایی:

در علوم مدیریت و سنجش سازمانی، پایایی معرف میزان دقت، ثبات و همسانی درونی یک ابزار است که نشان می‌دهد نتایج حاصل از پرسشنامه در اجراهای مکرر تا چه حد تکرارپذیر و عاری از خطاهای تصادفی می‌باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۳۹۱) در پژوهشی که با هدف هنجاریابی این پرسشنامه بر روی جامعه مدیران و کارشناسان سازمان‌های دولتی ایران صورت گرفت، ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰.۹۳ را گزارش کردند. با عنایت به اینکه مقدار محاسبه شده به‌طور قابل‌توجهی از آستانه ۰.۷ فراتر رفته است، پایایی و قابلیت اعتماد بالای این ابزار در سنجش ابعاد چابکی سازمانی در ایران مورد تأیید قرار گرفته و استفاده از آن در پژوهش‌های مدیریتی، مطالعات سازمانی و ارزیابی‌های راهبردی توصیه می‌شود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه