پرسشنامه تمایز یافتگی اسکورن و فریدلندر (1989)

مشخصات پرسشنامه تمایز یافتگی اسکورن و فریدلندر

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه تمایز یافتگی اسکورن و فریدلندر

تعریف مفهومی

تمایز یافتگی به عنوان یک سازه روانشناختی و خانوادگی چندبعدی تعریف می‌شود که به توانایی فرد در حفظ استقلال عاطفی و فکری خود در عین برقراری روابط صمیمانه با دیگران اطلاق می‌گردد و شامل ظرفیت فرد برای تمایز میان افکار و احساسات، مدیریت هیجانات، اتکا به خود، و حفظ هویت شخصی در برابر فشارهای اجتماعی و خانوادگی می‌باشد (اسکورن و فریدلندر، ۱۹۸۹).

تعریف عملیاتی

تمایز یافتگی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۴۶ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه ثبات هیجانی (محوریت توانایی مدیریت و تنظیم هیجانات و حفظ تعادل عاطفی) با ۱۱ گویه: سوالات ۱، ۶، ۱۰، ۱۴، ۱۸، ۲۱، ۲۶، ۳۰، ۳۴، ۳۸ و ۴۰

• مؤلفه هویت شخصی (محوریت داشتن خودپنداره روشن، ارزش‌های مستقل و تعهد به اصول فردی) با ۱۱ گویه: سوالات ۴، ۷، ۱۱، ۱۵، ۱۹، ۲۳، ۲۷، ۳۱، ۳۵، ۴۱ و ۴۳

• مؤلفه تعامل عاطفی (محوریت توانایی برقراری روابط صمیمانه، ابراز احساسات و ارتباط عاطفی مؤثر) با ۱۲ گویه: سوالات ۲، ۳، ۸، ۱۲، ۱۶، ۲۰، ۲۴، ۲۸، ۳۲، ۳۶، ۳۹ و ۴۲

• مؤلفه استقلال فردی (محوریت خوداتکایی، مقاومت در برابر فشار دیگران و تصمیم‌گیری مستقل) با ۱۲ گویه: سوالات ۵، ۹، ۱۳، ۱۷، ۲۲، ۲۵، ۲۹، ۳۳، ۳۷، ۴۴، ۴۵ و ۴۶

روایی و پایایی پرسشنامه تمایز یافتگی اسکورن و فریدلندر

روایی:

در حوزه روانسنجی و اندازه‌گیری، اعتبار یک ابزار به توانایی آن در سنجش دقیق سازه مورد نظر اشاره دارد و نشان می‌دهد که پرسشنامه تا چه اندازه توانسته است محتوای مرتبط با متغیر اصلی را به طور کامل و بدون سوگیری پوشش دهد؛ به عبارت دیگر، روایی بیانگر این است که نمرات به دست آمده از ابزار، بازتابی واقعی از ویژگی مورد اندازه‌گیری هستند و نه عواملی نامربوط یا خطاهای سیستماتیک (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). احمدی و همکاران (۱۴۰۰) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی نسخه فارسی این ابزار در جمعیت دانشجویی انجام دادند، برای ارزیابی روایی از روش روایی محتوا استفاده کردند که نتایج آن نشان‌دهنده نمره روایی معادل ۰.۸۹ بود. با توجه به اینکه این مقدار به طور قابل توجهی بالاتر از معیار تعیین شده (۰.۷) است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه تمایز یافتگی اسکورن و فریدلندر از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار بوده و می‌تواند ابزاری معتبر برای سنجش این سازه در پژوهش‌های ایرانی محسوب شود.

پایایی:

پایایی یک پرسشنامه، به معنای درجه بالای ثبات، دقت و تکرارپذیری نتایجی است که از اجرای آن حاصل می‌شود و به محقق اطمینان می‌دهد که در صورت اجرای مجدد ابزار در شرایط یکسان، نمرات مشابهی به دست خواهد آمد؛ در واقع پایایی بالا حاکی از آن است که تغییرات در نمرات، عمدتاً ناشی از تفاوت‌های واقعی در صفت مورد اندازه‌گیری است و نه خطای ناشی از ابزار یا شرایط اجرا (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رحیمی و همکاران (۱۳۹۸) در تحقیق خود به منظور تعیین پایایی این پرسشنامه در نمونه‌ای از دانشجویان دانشگاه‌های تهران، از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند که مقدار آن برای کل پرسشنامه ۰.۸۶ گزارش شد. با توجه به اینکه این ضریب به مراتب بیشتر از آستانه قابل قبول (۰.۷) است، می‌توان استدلال کرد که همسانی درونی و پایایی این ابزار در سطح بسیار خوبی قرار دارد و نتایج حاصل از آن از اعتمادپذیری بالایی برخوردار است و می‌تواند مبنای مناسبی برای تصمیم‌گیری‌های پژوهشی و بالینی قرار گیرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه