پرسشنامه استاندارد تمایز یافتگی خود اسکورن 2000

مشخصات پرسشنامه استاندارد تمایز یافتگی خود

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد تمایز یافتگی خود

تعریف مفهومی

تمایز یافتگی خود به عنوان یک سازه روانشناختی چندبعدی و بنیادین در نظریه سیستم‌های خانوادگی تعریف می‌شود که بیانگر توانایی فرد در حفظ هویت و استقلال عاطفی خود در عین برقراری ارتباط صمیمی با دیگران است. این سازه شامل چهار مؤلفه اصلی واکنش‌پذیری هیجانی (تمایل به پاسخ‌های هیجانی شدید و ناپایدار)، جایگاه من (توانایی حفظ آرامش و تفکر منطقی در شرایط استرس)، گسلش عاطفی (احساس فاصله و جدایی از دیگران در روابط صمیمی) و امتزاج با دیگران (وابستگی شدید به تأیید و پذیرش دیگران) می‌باشد که نقش تعیین‌کننده‌ای در سلامت روان، کیفیت روابط بین‌فردی و سازگاری عاطفی ایفا می‌کند (اسکورن و فریدلندر، ۲۰۰۰).

تعریف عملیاتی

تمایز یافتگی خود نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۴۶ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه واکنش‌پذیری هیجانی (محوریت پاسخ‌های هیجانی شدید، ناپایدار و تأثیرپذیری عاطفی از دیگران) با ۱۱ گویه: سوالات ۱، ۶، ۱۰، ۱۴، ۱۸، ۲۱، ۲۶، ۳۰، ۳۴، ۳۸، ۴۰

• مؤلفه جایگاه من (محوریت توانایی حفظ آرامش، تفکر منطقی و پایداری عاطفی در شرایط استرس‌زا) با ۱۰ گویه: سوالات ۴، ۷، ۱۱، ۱۵، ۱۹، ۲۳، ۲۷، ۳۱، ۳۵، ۴۳

• مؤلفه گسلش عاطفی (محوریت احساس فاصله، اجتناب از صمیمیت و ترس از نزدیکی در روابط) با ۹ گویه: سوالات ۲، ۸، ۱۲، ۱۶، ۲۰، ۲۴، ۲۸، ۳۲، ۳۶

• مؤلفه امتزاج با دیگران (محوریت وابستگی به تأیید دیگران، نیاز به رضایت و پذیرش اجتماعی) با ۹ گویه: سوالات ۵، ۹، ۱۳، ۱۷، ۲۵، ۲۹، ۳۳، ۳۷، ۴۵

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد تمایز یافتگی خود

روایی:

در حوزه روان‌شناسی خانواده و نظریه سیستم‌های خانوادگی، اعتبار یا روایی یک ابزار اندازه‌گیری به این معناست که آن ابزار تا چه اندازه می‌تواند به طور دقیق و عینی، سازه یا مفهوم مورد نظر را اندازه‌گیری کند و از محتوایی جامع، مرتبط و متناسب با هدف پژوهش برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۳۹۷) در مطالعه‌ای که با هدف اعتباریابی پرسشنامه تمایز یافتگی خود در ایران انجام دادند، با استفاده از روش روایی محتوا و با کسب نظرات اصلاحی و تأییدی متخصصان حوزه روان‌شناسی خانواده و مشاوره، نمره روایی محتوایی را ۰.۸۸ محاسبه کردند. از آنجا که این میزان به طور قابل توجهی بالاتر از حد استاندارد ۰.۷ است، می‌توان استدلال کرد که گویه‌های این پرسشنامه از اعتبار و تناسب محتوایی بسیار مطلوبی برای سنجش ابعاد مختلف تمایز یافتگی خود برخوردار بوده و کاربرد آن در تحقیقات مختلف روان‌شناسی، مشاوره و خانواده درمانی، قابل اتکا و معتبر خواهد بود.

پایایی:

در علوم رفتاری و پژوهش‌های روانشناختی، قابلیت اعتماد یا پایایی یک ابزار اندازه‌گیری، بیانگر میزان ثبات، دقت و همسانی درونی نتایج حاصل از آن در شرایط اجرای یکسان و در زمان‌های متفاوت است و نشان‌دهنده آن است که ابزار مذکور تا چه اندازه عاری از خطاهای تصادفی و عوامل مداخله‌گر می‌باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۸) در تحقیق خود با هدف ارزیابی پایایی پرسشنامه تمایز یافتگی خود، از روش ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و ضریب پایایی کل پرسشنامه را ۰.۹۲ و ضرایب پایایی مؤلفه‌های واکنش‌پذیری هیجانی، جایگاه من، گسلش عاطفی و امتزاج با دیگران را به ترتیب ۰.۹۰، ۰.۸۹، ۰.۸۷ و ۰.۸۸ به دست آوردند. با توجه به اینکه این مقادیر به طور چشمگیری بالاتر از سطح قابل قبول ۰.۷ هستند، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه از همسانی درونی عالی و پایایی بسیار بالایی در جامعه ایرانی برخوردار است و پژوهشگران می‌توانند با اطمینان خاطر از این ابزار برای سنجش دقیق و معتبر تمایز یافتگی خود در طرح‌های پژوهشی و مراکز مشاوره استفاده نمایند.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه