پرسشنامه مشکلات رفتاری دانش آموزان کوای و پترسون (1987)

مشخصات پرسشنامه مشکلات رفتاری دانش آموزان

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه مشکلات رفتاری دانش آموزان

تعریف مفهومی

مشکلات رفتاری دانش آموزان به عنوان یک سازه روانشناختی و بالینی چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه ای از الگوهای رفتاری ناسازگارانه، هیجانی و شناختی اطلاق می‌گردد که در محیط مدرسه و تعاملات اجتماعی بروز می‌یابند و ریشه در عوامل فردی، خانوادگی، آموزشی و محیطی داشته و می‌توانند عملکرد تحصیلی، اجتماعی و عاطفی دانش‌آموزان را به طور قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهند (کوای و پترسون، ۱۹۸۷).

تعریف عملیاتی

مشکلات رفتاری دانش آموزان نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۸۸ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه اختلال سلوک (محوریت رفتارهای ناسازگارانه، قانون‌شکنی و تخریب‌گری) با ۳۸ گویه: سوالات ۱ تا ۳۸

• مؤلفه مشکلات توجه- ناپختگی (محوریت نقص در توجه، تمرکز، بی‌دقتی و رفتارهای نابالغانه) با ۳۳ گویه: سوالات ۳۹ تا ۷۱

• مؤلفه پرخاشگری اجتماعی (محوریت رفتارهای تهاجمی، قلدری و آسیب‌رسانی به دیگران در بستر اجتماعی) با ۹ گویه: سوالات ۷۲ تا ۸۰

• مؤلفه اضطراب- گوشه‌گیری (محوریت نشانه‌های درونی‌سازی شده شامل ترس، اضطراب، افسردگی و کناره‌گیری اجتماعی) با ۸ گویه: سوالات ۸۱ تا ۸۸

روایی و پایایی پرسشنامه مشکلات رفتاری دانش آموزان

روایی:

در حوزه سنجش و اندازه‌گیری، روایی به این معناست که یک ابزار پژوهش تا چه اندازه می‌تواند ویژگی مورد نظر را به طور دقیق و بدون خطا اندازه‌گیری کند و از سوگیری‌های محتوایی و ساختاری به دور باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). در پژوهش‌های مرتبط با ارزیابی ابزارهای روانشناختی، همواره تأکید بر این نکته وجود دارد که یک پرسشنامه معتبر باید تمامی ابعاد و مؤلفه‌های سازه مورد نظر را به صورت جامع پوشش دهد. کریمی و همکاران (۱۳۹۸) در تحقیقی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی این ابزار در جامعه ایرانی انجام دادند، برای بررسی روایی از روش روایی محتوا بهره گرفتند که طی آن، نمره روایی معادل ۰.۸۶ به دست آمد. با عنایت به اینکه این مقدار بیشتر از حد قابل قبول (۰.۷) است، می‌توان اذعان داشت که روایی محتوایی این پرسشنامه از مطلوبیت کافی برخوردار بوده و کاربرد آن را در پژوهش‌های داخلی توجیه‌پذیر می‌سازد.

پایایی:

پایایی یک ابزار سنجش، نشان‌دهنده ثبات، دقت و قابلیت تکرارپذیری نتایجی است که از آن به دست می‌آید و به محقق این اطمینان را می‌دهد که در صورت اجرای مجدد پرسشنامه در شرایط مشابه، به نتایج یکسانی دست خواهد یافت (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). به عبارت دیگر، پایایی بالا حاکی از آن است که تغییرات در نمرات، ناشی از تغییرات واقعی در صفت مورد اندازه‌گیری است و نه خطای ابزار یا شرایط اجرا. صادقی و همکاران (۱۳۹۷) در پژوهش خود به منظور تعیین پایایی این پرسشنامه، از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند که مقدار آن برای کل پرسشنامه ۰.۸۴ گزارش شد. با توجه به اینکه این ضریب به مراتب از آستانه قابل قبول (۰.۷) بالاتر است، می‌توان نتیجه گرفت که همسانی درونی و پایایی پرسشنامه مشکلات رفتاری دانش آموزان در سطح بسیار خوبی قرار دارد و نتایج حاصل از آن از اعتمادپذیری بالایی برخوردار است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه