پرسشنامه استاندارد سبکهای تفکر استرنبرگ 1997

مشخصات پرسشنامه استاندارد سبکهای تفکر

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد سبکهای تفکر

تعریف مفهومی

سبک‌های تفکر به عنوان سازه‌های شناختی چندبعدی تعریف می‌شوند که نشان‌دهنده ترجیحات و گرایش‌های افراد در نحوه استفاده از توانایی‌های ذهنی خود برای پردازش اطلاعات، حل مسئله و تصمیم‌گیری هستند و بر اساس نظریه خودگردانی ذهنی استرنبرگ، در سه سطح کلی (قانون‌گذاری، اجرایی و قضایی) و سیزده زیرمقیاس طبقه‌بندی می‌شوند (استرنبرگ، ۱۹۹۷).

تعریف عملیاتی

سبک‌های تفکر نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۶۵ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سیزده مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه قانون‌گذارانه (محوریت تمایل به ابداع، خلاقیت و ارائه راه‌حل‌های جدید برای مسائل) با ۵ گویه: سوالات ۵، ۱۰، ۱۴، ۳۲، ۴۹

• مؤلفه اجرایی (محوریت تمایل به پیروی از قوانین، دستورالعمل‌ها و روش‌های از پیش تعیین‌شده) با ۵ گویه: سوالات ۸، ۱۱، ۱۲، ۳۱، ۳۹

• مؤلفه قضایی (محوریت تمایل به تحلیل، ارزیابی و مقایسه دیدگاه‌های مختلف) با ۵ گویه: سوالات ۲۰، ۲۳، ۴۲، ۵۱، ۵۷

• مؤلفه مونارشی (محوریت تمایل به تمرکز بر روی یک کار یا مسئله در یک زمان و اولویت‌دهی تک‌بعدی) با ۵ گویه: سوالات ۲، ۴۳، ۵۰، ۵۴، ۶۰

• مؤلفه سلسله مراتبی (محوریت تمایل به اولویت‌بندی و سازماندهی کارها بر اساس اهمیت و تعیین سلسله مراتب) با ۵ گویه: سوالات ۴، ۱۹، ۲۵، ۳۳، ۵۶

• مؤلفه الیگارشی (محوریت تمایل به توجه به چندین کار یا هدف هم‌ارز و انجام فعالیت‌های چندگانه) با ۵ گویه: سوالات ۲۷، ۲۹، ۳۰، ۵۲، ۵۹

• مؤلفه آنارشی (محوریت تمایل به انعطاف‌پذیری، فقدان نظم مشخص و انجام کارها بر اساس موقعیت) با ۵ گویه: سوالات ۱۶، ۲۱، ۳۵، ۴۰، ۴۷

• مؤلفه کلی (محوریت تمایل به نگاه کلی به مسائل و توجه به تصویر بزرگ و ابعاد کلان) با ۵ گویه: سوالات ۷، ۱۸، ۳۸، ۴۸، ۶۱

• مؤلفه جزئی (محوریت تمایل به توجه به جزئیات، واقعیات و اطلاعات مشروح) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۶، ۲۴، ۴۴، ۶۲

• مؤلفه درونی (محوریت تمایل به کار مستقل، خوداتکایی و اتکا به قضاوت شخصی) با ۵ گویه: سوالات ۹، ۱۵، ۳۷، ۵۵، ۶۳

• مؤلفه بیرونی (محوریت تمایل به همکاری، تعامل با دیگران و دریافت بازخورد از گروه) با ۵ گویه: سوالات ۳، ۱۷، ۳۴، ۴۱، ۴۶

• مؤلفه آزادمنشانه (محوریت تمایل به نوآوری، به چالش کشیدن روش‌های سنتی و جستجوی ایده‌های جدید) با ۵ گویه: سوالات ۴۵، ۵۳، ۵۸، ۶۴، ۶۵

• مؤلفه محافظه‌کارانه (محوریت تمایل به استفاده از روش‌های سنتی، مرسوم و باثبات در حل مسائل) با ۵ گویه: سوالات ۱۳، ۲۲، ۲۶، ۲۸، ۳۶

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد سبکهای تفکر

روایی:

منظور از روایی در این ابزار سنجش، توانایی آن در اندازه‌گیری دقیق و صحیح سیزده سبک تفکر بر اساس نظریه خودگردانی ذهنی استرنبرگ است که نشان می‌دهد گویه‌ها تا چه حد محتوای مورد نظر را پوشش می‌دهند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). غلامی (۱۳۹۳) در پژوهش خود برای بررسی روایی این پرسشنامه از روش روایی محتوا با بهره‌گیری از دیدگاه‌های متخصصان روانشناسی و علوم تربیتی استفاده کرد و نمره روایی ۰.۸۳ را به دست آورد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه سبک‌های تفکر مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که گویه‌های آن به خوبی قادر به سنجش ابعاد مختلف این سازه هستند.

پایایی:

قابلیت اعتماد یا پایایی یک ابزار اندازه‌گیری به میزان ثبات، دقت و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط مختلف اشاره دارد و نشان می‌دهد که ابزار تا چه حد می‌تواند نتایج قابل اطمینانی ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). غلامی (۱۳۹۳) در تحقیق خود برای سنجش پایایی این پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کرد و با تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده از یک نمونه مناسب، ضریب آلفای کرونباخ ۰.۸۷ را گزارش نمود. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه سبک‌های تفکر مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان‌دهنده همسانی درونی بسیار خوب این ابزار است که آن را برای استفاده در پژوهش‌های روانشناسی، علوم تربیتی و مدیریتی کاملاً قابل اعتماد می‌سازد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه