پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی جهانی

مشخصات پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی جهانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی جهانی

تعریف مفهومی

کیفیت زندگی به عنوان یک سازه چندبعدی و جامع در حوزه روانشناسی، پزشکی و علوم اجتماعی تعریف می‌شود که به ادراک فرد از موقعیت خود در زندگی در بستر فرهنگ و نظام ارزشی جامعه و در ارتباط با اهداف، انتظارات، استانداردها و نگرانی‌های خود اطلاق می‌گردد. این مفهوم شامل چهار حوزه اصلی سلامت جسمانی، سلامت روان، روابط اجتماعی و سلامت محیط است که هر یک بیانگر جنبه‌های مختلف بهزیستی فردی و اجتماعی بوده و تحت تأثیر عوامل فردی، اجتماعی و محیطی قرار می‌گیرند (سازمان بهداشت جهانی، ۱۹۹۸).

تعریف عملیاتی

کیفیت زندگی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۹ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه اصلی زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه سلامت جسمانی (محوریت سلامت فیزیکی، توانایی انجام کارهای روزمره، انرژی، خواب و تحرک) با ۷ گویه: سوالات ۱، ۲، ۸، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶

• مؤلفه سلامت روان (محوریت بهزیستی روانشناختی، احساسات مثبت، تمرکز، رضایت از خود و عدم وجود افکار منفی) با ۷ گویه: سوالات ۳، ۴، ۵، ۹، ۱۷، ۲۴، ۲۵

• مؤلفه روابط اجتماعی (محوریت کیفیت روابط شخصی، حمایت اجتماعی، روابط دوستانه و خانوادگی) با ۷ گویه: سوالات ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹

• مؤلفه سلامت محیط (محوریت ایمنی، کیفیت محیط زندگی، امکانات مالی، دسترسی به اطلاعات و خدمات) با ۸ گویه: سوالات ۶، ۷، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۲۱، ۲۲، ۲۳

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی جهانی

روایی:

در حوزه سنجش و اندازه‌گیری در علوم پزشکی و روانشناسی، اعتبار یک ابزار به این معناست که آیا آن ابزار می‌تواند ویژگی یا سازه مورد نظر را به درستی و با دقت کافی اندازه‌گیری کند و نتایج حاصل از آن با واقعیت‌های موجود همخوانی داشته باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). نوری و همکاران (۱۳۸۸) در فرآیند ترجمه و اعتباریابی این پرسشنامه در ایران، از روش روایی محتوا برای تایید گویه‌ها و ابعاد آن استفاده نمودند. نتایج بررسی روایی محتوایی نشان داد که تمامی گویه‌ها از نظر متخصصان حوزه روانشناسی، پزشکی و علوم اجتماعی، توانایی لازم برای سنجش کیفیت زندگی را داشته و نمره روایی محتوایی این ابزار برابر با ۰.۸۹ به دست آمد که با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی جهانی مورد تایید قرار می‌گیرد.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری، بیانگر میزان ثبات، دقت و تکرارپذیری نتایج آن در شرایط اجرای یکسان است و نشان می‌دهد که آیا ابزار مذکور در دفعات مختلف، نتایج مشابهی را ارائه می‌دهد یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). نوری و همکاران (۱۳۸۸) به منظور بررسی پایایی این پرسشنامه از روش همسانی درونی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بهره گرفتند. ضرایب پایایی محاسبه شده برای مؤلفه‌های مختلف شامل سلامت جسمانی (۰.۸۴)، سلامت روان (۰.۸۷)، روابط اجتماعی (۰.۸۱) و سلامت محیط (۰.۸۳) نشان‌دهنده پایایی مطلوب و قابل قبول این ابزار است. با توجه به اینکه تمامی ضرایب محاسبه شده بیشتر از ۰.۷ هستند، پایایی پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی جهانی مورد تایید قرار گرفته و می‌توان با اطمینان از نتایج آن در پژوهش‌های پزشکی، روانشناسی و علوم اجتماعی استفاده نمود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه