پرسشنامه استاندارد رفتار شهروندي سازماني آلن و لي 2000

مشخصات پرسشنامه استاندارد رفتار شهروندی سازمانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد رفتار شهروندی سازمانی

تعریف مفهومی

رفتار شهروندی سازمانی به عنوان یک سازه مدیریتی و رفتاری چندبعدی تعریف می‌شود که به مجموعه رفتارهای داوطلبانه، فرانقشی و آگاهانه کارکنان اطلاق می‌گردد که فراتر از وظایف رسمی و شرح شغل آنان بوده و به بهبود اثربخشی، کارایی و سلامت کلی سازمان کمک می‌نماید و شامل دو بعد فردگرا (متمرکز بر همکاران) و سازمانگرا (متمرکز بر سازمان) می‌باشد (آلن و لي، ۲۰۰۰).

تعریف عملیاتی

رفتار شهروندی سازمانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۶ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در دو مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه رفتار شهروندی سازمانی فردگرا (متمرکز بر کمک به همکاران و تسهیل روابط بین فردی در محیط کار) با ۸ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸

• مؤلفه رفتار شهروندی سازمانی سازمانگرا (متمرکز بر وفاداری، حمایت از اهداف سازمان و مشارکت در بهبود عملکرد سازمان) با ۸ گویه: سوالات ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد رفتار شهروندی سازمانی

روایی:

در حوزه روش‌شناسی پژوهش، اعتبار یا روایی محتوا به این مفهوم است که ابزار اندازه‌گیری تا چه اندازه توانسته است تمامی ابعاد و مؤلفه‌های سازه مورد نظر را به‌طور جامع و دقیق پوشش دهد و سؤالات آن از دیدگاه متخصصان، از ارتباط، شفافیت و تناسب مناسبی برخوردار هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). احمدی و همکاران (۱۳۹۸) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی این مقیاس در سازمان‌های خدماتی ایران انجام شد، برای تعیین اعتبار محتوا از نظر خبرگان مدیریت و رفتار سازمانی بهره گرفتند که نمره روایی ۰.۸۷ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار ۰.۷ است، می‌توان اذعان داشت که پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی آلن و لی از روایی محتوایی مطلوبی در جامعه ایرانی برخوردار بوده و برای استفاده در تحقیقات علمی و ارزیابی‌های سازمانی معتبر و کارآمد است.

پایایی:

در علوم رفتاری، پایایی یک ابزار سنجش بیانگر میزان دقت، ثبات و همسانی درونی نمرات آن است که نشان می‌دهد آیا نتایج حاصل از پرسشنامه در شرایط مختلف و در طول زمان، قابل تکرار و اعتماد هستند یا اینکه تحت تأثیر عوامل تصادفی قرار دارند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۳۹۶) در تحقیقی که با هدف هنجاریابی این پرسشنامه بر روی جامعه کارکنان سازمان‌های دولتی ایران صورت گرفت، ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰.۸۸ را گزارش کردند. با عنایت به اینکه مقدار محاسبه شده به‌طور قابل‌توجهی از آستانه ۰.۷ فراتر رفته است، پایایی و قابلیت اعتماد بالای این ابزار در سنجش رفتار شهروندی سازمانی در فرهنگ سازمانی ایران مورد تأیید قرار گرفته و کاربرد آن در پژوهش‌های مختلف علمی بلامانع است.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه