پرسشنامه استاندارد ادراک لیاقت هارتر 1989

مشخصات پرسشنامه ادراک لیاقت

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه ادراک لیاقت

تعریف مفهومی

ادراک لیاقت به عنوان یک سازه روانشناختی و انگیزشی چندبعدی تعریف می‌شود که به ارزیابی‌ها و قضاوت‌های فرد درباره توانایی‌ها، شایستگی‌ها و کارآمدی خود در حوزه‌های مختلف زندگی از جمله تحصیلی، اجتماعی، جسمانی و رفتاری اطلاق می‌گردد و ریشه در تجارب موفقیت‌آمیز، بازخوردهای محیطی و مقایسه اجتماعی دارد (هارتر، ۱۹۸۹).

تعریف عملیاتی

ادراک لیاقت نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۴۸ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه کفایت تحصیلی (محوریت توانایی‌های درسی، هوش تحصیلی و عملکرد آموزشی) با ۱۰ گویه: سوالات ۱، ۵، ۱۰، ۲۵، ۲۷، ۳۰، ۳۶، ۳۸، ۴۰، ۴۳

• مؤلفه کفایت اجتماعی (محوریت مهارت‌های ارتباطی، دوست‌یابی و پذیرش اجتماعی) با ۱۵ گویه: سوالات ۲، ۷، ۹، ۱۱، ۱۷، ۲۳، ۲۶، ۲۹، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۷، ۴۲، ۴۴، ۴۶

• مؤلفه کفایت جسمانی (محوریت توانایی‌های ورزشی، آمادگی جسمانی و ظاهر فیزیکی) با ۱۳ گویه: سوالات ۳، ۶، ۱۲، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۸، ۳۴، ۳۹، ۴۴، ۴۵، ۴۸

• مؤلفه کفایت رفتاری (محوریت رفتارهای اخلاقی، مسئولیت‌پذیری و انطباق با هنجارهای اجتماعی) با ۱۰ گویه: سوالات ۴، ۸، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۲۲، ۲۴، ۴۱، ۴۷

روایی و پایایی پرسشنامه ادراک لیاقت

روایی:

به منظور حصول اطمینان از کفایت ابزار سنجش در اندازه‌گیری دقیق سازه مورد نظر، مفهوم روایی مورد بررسی قرار گرفته است. روایی به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان می‌تواند ویژگی یا صفت مورد نظر را بدون خطا و با دقت بالا بسنجد و از محتوای متناسب با آن سازه برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). محمدی و همکاران (۱۳۹۷) در پژوهش خود که بر روی دانشجویان ایرانی انجام دادند، برای بررسی روایی پرسشنامه ادراک لیاقت از روش روایی محتوا استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۷ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه ادراک لیاقت هارتر برای استفاده در جامعه ایرانی مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که گویه‌های پرسشنامه از توانایی لازم برای سنجش ابعاد مختلف ادراک لیاقت برخوردار هستند.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری بیانگر میزان دقت، ثبات و قابلیت اعتماد نمرات حاصل از آن در دفعات مختلف اجرا و در شرایط مشابه است و نشان می‌دهد که ابزار مورد نظر تا چه اندازه نتایج قابل اتکا و پایدار را ارائه می‌دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). حسینی و همکاران (۱۳۹۸) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه ادراک لیاقت بر روی نوجوانان ایرانی انجام دادند، برای تعیین پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و مقدار آن را ۰.۸۶ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که این ابزار از همسانی درونی مطلوبی برخوردار بوده و می‌توان در پژوهش‌های مختلف بر روی نتایج آن اعتماد کرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه