پرسشنامه استاندار پاسخگویی در سازمان بوونس

مشخصات پرسشنامه استاندارد پاسخگویی در سازمان

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد پاسخگویی در سازمان

تعریف مفهومی

پاسخگویی در سازمان به عنوان یک سازه مدیریتی و اخلاقی چندبعدی تعریف می‌شود که به تعهد و مسئولیت سازمان و کارکنان آن در قبال ارائه گزارش، توجیه و پاسخگویی در مورد اقدامات، عملکرد، تصمیمات و نحوه استفاده از منابع به ذی‌نفعان داخلی و خارجی اطلاق می‌گردد و شامل ابعادی نظیر پاسخگویی سازمانی، پاسخگویی قانونی، پاسخگویی حرفه‌ای و پاسخگویی سیاسی می‌باشد که نقش اساسی در ایجاد شفافیت، اعتماد عمومی، بهبود عملکرد و مشروعیت سازمانی ایفا می‌کند (بوونس، ۲۰۰۵).

تعریف عملیاتی

پاسخگویی در سازمان نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۲۴ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در چهار مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه پاسخگویی سازمانی (بررسی میزان مراجعه بهینه برای دریافت خدمات، عمل به وعده‌ها، رفتار محترمانه، جلوگیری از پارتی‌بازی، تعهد به ارزش‌ها، دسترسی مدیران و جلوگیری از نامه‌پرانی) با ۷ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷

• مؤلفه پاسخگویی قانونی (بررسی اجرای صحیح قوانین، اطلاع‌رسانی به موقع قوانین جدید، رفع خلاهای قانونی، ارائه بودجه سالانه، جلوگیری از قوانین پیچیده و کنترل مراجع قانونی) با ۶ گویه: سوالات ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳

• مؤلفه پاسخگویی حرفه‌ای (بررسی راهنمایی شهروندان، ارائه مناسب خدمات، تناسب تعداد کارکنان با نیاز، ارائه اطلاعات عملکرد، عدالت در ارائه خدمات، تسهیل و کاهش زمان عملیات و اعتماد به وعده‌های مدیران) با ۷ گویه: سوالات ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰

• مؤلفه پاسخگویی سیاسی (بررسی مشارکت شهروندان در تصمیم‌گیری‌ها و انتخاب مدیران، کاهش بوروکراسی و تبعیض و هماهنگی برنامه‌ها با انتظارات سیاسی جامعه) با ۴ گویه: سوالات ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد پاسخگویی در سازمان

روایی:

در حوزه پژوهش‌های مدیریت دولتی و حکمرانی خوب، روایی محتوا به این مفهوم است که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان توانسته است تمامی ابعاد و مؤلفه‌های سازه مورد نظر را به‌طور جامع و دقیق پوشش دهد و سؤالات آن از نظر متخصصان، از ارتباط، شفافیت و تناسب مفهومی مناسبی با صفت مورد سنجش برخوردار هستند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۳۹۶) در پژوهشی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی این مقیاس بر روی جامعه مدیران و کارکنان سازمان‌های دولتی ایران انجام دادند، برای تعیین اعتبار محتوا از نظرات متخصصان مدیریت دولتی و حقوق اداری بهره گرفتند که نمره روایی ۰.۸۵ محاسبه گردید. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از معیار قابل قبول ۰.۷ است، می‌توان نتیجه گرفت که پرسشنامه استاندارد پاسخگویی در سازمان بوونس از روایی محتوایی مطلوبی در بافت فرهنگی ایران برخوردار بوده و برای استفاده در تحقیقات علمی و ارزیابی‌های سازمانی از اعتبار مناسبی برخوردار است.

پایایی:

در علوم مدیریت و سنجش سازمانی، پایایی معرف میزان دقت، ثبات و همسانی درونی یک ابزار است که نشان می‌دهد نتایج حاصل از پرسشنامه در اجراهای مکرر تا چه حد تکرارپذیر و عاری از خطاهای تصادفی می‌باشند (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). کریمی و همکاران (۱۳۹۵) در پژوهشی که با هدف هنجاریابی این پرسشنامه بر روی جامعه کارشناسان و مدیران سازمان‌های دولتی ایران صورت گرفت، ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰.۸۹ را گزارش کردند. با عنایت به اینکه مقدار محاسبه شده به‌طور قابل‌توجهی از آستانه ۰.۷ فراتر رفته است، پایایی و قابلیت اعتماد بالای این ابزار در سنجش پاسخگویی در سازمان در ایران مورد تأیید قرار گرفته و استفاده از آن در پژوهش‌های مدیریت دولتی، حکمرانی و ارزیابی سازمانی توصیه می‌شود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه