پرسشنامه استاندارد ساختار سازمانی استفن رابینز 1987

مشخصات پرسشنامه استاندارد ساختار سازمانی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه استاندارد ساختار سازمانی

تعریف مفهومی

ساختار سازمانی به عنوان یک سازه مدیریتی و رفتاری چندبعدی تعریف می‌شود که به چارچوب رسمی روابط، سلسله مراتب، تقسیم کار، قوانین و رویه‌هایی اطلاق می‌گردد که نحوه هماهنگی، هدایت و کنترل فعالیت‌های کارکنان را در جهت تحقق اهداف سازمانی تعیین می‌نماید و شامل ابعاد پیچیدگی، رسمیت و تمرکز می‌باشد (استفن رابینز، ۱۹۸۷).

تعریف عملیاتی

ساختار سازمانی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۱۶ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در سه مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه پیچیدگی (میزان افقی، عمودی و جغرافیایی بودن ساختار سازمانی) با ۵ گویه: سوالات ۱، ۲، ۳، ۴، ۵

• مؤلفه رسمیت (میزان قوانین، مقررات، شرح شغل‌ها و دستورالعمل‌های مدون در سازمان) با ۵ گویه: سوالات ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰

• مؤلفه تمرکز (میزان اختیار مدیران و سرپرستان در تصمیم‌گیری و انجام امور) با ۶ گویه: سوالات ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶

روایی و پایایی پرسشنامه استاندارد ساختار سازمانی

روایی:

در حوزه روش‌شناسی پژوهش، اعتبار یا روایی محتوا بیانگر میزان هماهنگی و تناسب سؤالات یک ابزار با سازه تحت بررسی است که نشان می‌دهد آیا گویه‌های پرسشنامه به‌درستی تمام جنبه‌ها و ابعاد مفهومی متغیر مورد نظر را پوشش داده‌اند یا خیر (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۳۹۸) در تحقیقی که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی این ابزار در سازمان‌های صنعتی ایران انجام دادند، برای تعیین اعتبار محتوا از نظر متخصصان مدیریت و رفتار سازمانی بهره گرفتند که نمره روایی ۰.۸۶ محاسبه گردید. با توجه به اینکه این مقدار بالاتر از آستانه قابل قبول ۰.۷ است، می‌توان گفت که پرسشنامه ساختار سازمانی رابینز از روایی محتوایی مطلوبی در بافت فرهنگی و سازمانی ایران برخوردار بوده و کاربرد آن در تحقیقات علمی و ارزیابی‌های سازمانی معتبر می‌باشد.

پایایی:

در علوم رفتاری و مدیریت، پایایی یک مقیاس معرف میزان همسانی درونی، ثبات و قابلیت اتکای نتایج آن در موقعیت‌های مختلف است که نشان می‌دهد تا چه حد نمرات حاصل از ابزار، عاری از خطای تصادفی بوده و می‌توان بر یافته‌های آن اعتماد کرد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). زمانی و همکاران (۱۳۹۷) در پژوهشی که با هدف هنجاریابی این پرسشنامه بر روی جامعه مدیران و کارشناسان سازمان‌های دولتی صورت پذیرفت، ضریب آلفای کرونباخ معادل ۰.۸۹ را گزارش کردند. با عنایت به اینکه مقدار محاسبه شده به‌طور چشمگیری بیشتر از معیار ۰.۷ است، پایایی و قابلیت اعتماد بالای این ابزار در سنجش ابعاد ساختار سازمانی در ایران مورد تأیید قرار گرفته و استفاده از آن در پژوهش‌های مختلف توصیه می‌شود.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه