پرسشنامه استاندارد خلاقیت شغلی دورابجی 2008

مشخصات پرسشنامه خلاقیت شغلی

تعریف مفهومی و عملیاتی پرسشنامه خلاقیت شغلی

تعریف مفهومی

خلاقیت شغلی به عنوان یک سازه سازمانی و روانشناختی چندبعدی تعریف می‌شود که به توانایی سازمان در ایجاد، پرورش و حمایت از ایده‌های نو، راه‌حل‌های خلاقانه و رویکردهای بدیع در محیط کار اطلاق می‌گردد و شامل ابعاد مختلفی از جمله چالش‌پذیری، آزادی عمل، اعتماد متقابل، زمان کافی برای کاوش ایده‌ها، روابط مثبت، مدیریت تعارضات، بحث و تبادل نظر سازنده و پذیرش خطرپذیری است که ریشه در جو سازمانی، سبک رهبری و فرهنگ مشارکتی دارد (دورابجی، ۲۰۰۸).

تعریف عملیاتی

خلاقیت شغلی نمره‌ای است که فرد از پاسخگویی به ۳۵ گویه این پرسشنامه کسب می‌کند. این نمره در هشت مؤلفه زیر نیز قابل محاسبه است. مؤلفه‌ها و سوالات مربوط به هر مؤلفه به صورت زیر است:

• مؤلفه چالش/مشارکت (محوریت تعهد، انگیزه و مشارکت فعال افراد در بهبود کیفیت کار و حل مسائل سازمانی) با ۵ گویه: سوالات ۱ تا ۵

• مؤلفه آزادی (محوریت استقلال عمل، نظارت بر کار و آزادی در انتخاب و تصمیم‌گیری) با ۴ گویه: سوالات ۶ تا ۹

• مؤلفه اعتماد (محوریت امنیت روانی، عدم ترس از ارائه ایده و احترام متقابل) با ۳ گویه: سوالات ۱۰ تا ۱۲

• مؤلفه زمان ایده (محوریت فرصت‌های کافی برای آزمودن ایده‌های جدید و انعطاف‌پذیری زمانی) با ۴ گویه: سوالات ۱۳ تا ۱۶

• مؤلفه خوش‌خُلقی (محوریت جو شاد، صمیمی و سرزنده در محیط کار) با ۴ گویه: سوالات ۱۷ تا ۲۰

• مؤلفه تضادها (محوریت عدم وجود تعارضات مخرب، شایعه‌پراکنی و کشمکش‌های قدرت) با ۷ گویه: سوالات ۲۱ تا ۲۷

• مؤلفه بحث‌ها و مذاکرات (محوریت تبادل نظر، توجه به دیدگاه‌های مختلف و استقبال از تنوع رویکردها) با ۴ گویه: سوالات ۲۸ تا ۳۱

• مؤلفه خطرپذیری (محوریت پذیرش ریسک، اقدام جسورانه و تحمل ابهام و عدم اطمینان) با ۴ گویه: سوالات ۳۲ تا ۳۵

روایی و پایایی پرسشنامه خلاقیت شغلی

روایی:

به منظور حصول اطمینان از اینکه ابزار اندازه‌گیری بتواند سازه مورد نظر را با دقت بالا بسنجد، مفهوم روایی مورد بررسی قرار گرفته است. روایی به این معناست که ابزار اندازه‌گیری تا چه میزان می‌تواند صفت یا ویژگی مورد نظر را به طور دقیق و بدون خطا اندازه‌گیری کند و از محتوای متناسب با آن سازه برخوردار باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). احمدی و همکاران (۱۳۹۷) در پژوهش خود که بر روی کارکنان سازمان‌های ایرانی انجام دادند، برای بررسی روایی پرسشنامه خلاقیت شغلی از روش روایی محتوا استفاده کردند و نمره روایی ۰.۸۶ به دست آمد. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، روایی محتوایی پرسشنامه خلاقیت شغلی دورابجی برای استفاده در سازمان‌های ایرانی مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که گویه‌های پرسشنامه از توانایی لازم برای سنجش ابعاد مختلف خلاقیت شغلی برخوردار هستند.

پایایی:

پایایی یک ابزار اندازه‌گیری بیانگر میزان دقت، ثبات و قابلیت اعتماد نتایج حاصل از آن در دفعات مختلف اجرا و در شرایط مشابه است و نشان می‌دهد که ابزار مورد نظر تا چه اندازه می‌تواند نتایج قابل اتکا و پایدار را ارائه دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۹۰). رضایی و همکاران (۱۳۹۹) در مطالعه‌ای که با هدف بررسی ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه خلاقیت شغلی بر روی کارکنان ایرانی انجام دادند، برای تعیین پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده کردند و مقدار آن را ۰.۸۹ گزارش نمودند. با توجه به اینکه این مقدار بیشتر از ۰.۷ است، پایایی پرسشنامه مورد تایید قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که این ابزار از همسانی درونی مطلوبی برخوردار بوده و می‌توان در پژوهش‌های مختلف بر روی نتایج آن اعتماد کرد.

تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه